Khe cửa sau lưng Eom Ji Sung: U23 Việt Nam và bài toán Hàn Quốc ở tứ kết Asiad 20

Phút 67 ở trận gặp Saudi Arabia, bóng treo vào vòng cấm và người bật lên đánh đầu là Shin Min Ha, một trung vệ. Bàn mở tỉ số của Hàn Quốc không đến từ chân Eom Ji Sung, cũng không từ cú dứt điểm nào của Kim Myung Jun. Nó đến từ một pha không chiến mà mọi hàng phòng ngự đều lường trước, nhưng không phải hàng phòng ngự nào cũng ngăn được. Giá trị của khoảnh khắc ấy không nằm ở cái đầu người ghi bàn. Nó nằm ở quãng thời gian phía trước: 45 phút đầu không có bàn thắng, và một pha cứu thua của thủ môn Kim Jun Hong ngay đầu hiệp hai. Hàn Quốc của HLV Lee Min Sung bế tắc trong gần hai phần ba thời gian trước khi tìm được lối vào. Với U23 Việt Nam, đó là thông tin đáng giá hơn mọi bảng thống kê về chiều sâu đội hình. Trận tứ kết giữa U23 Việt Nam và Hàn Quốc diễn ra lúc 17h30 ngày 25-9. Thầy trò HLV Đinh Hồng Vinh bước vào trận đấu với một đối thủ có phiên bản mạnh hơn hẳn đội tuyển mà họ từng đối đầu ở trận tranh hạng ba U23 châu Á hồi đầu năm. Điều gì tạo nên phiên bản mạnh hơn đó? Không phải một ngôi sao duy nhất. HLV Lee Min Sung, 53 tuổi, có trong tay chín cầu thủ đang thi đấu tại châu Âu, trải đều từ hàng phòng ngự đến tuyến đầu. Kim Ji Soo, Bae Jun Ho, Yang Hyun Jun, Eom Ji Sung, Kim Myung Jun — danh sách ấy cho phép ông xoay nhiều phương án nhân sự mà không phải thay đổi cách chơi. Ba suất quá tuổi được dành cho Lee Gi Hyuk, Yang Hyun Jun và Eom Ji Sung. Đây là điểm khác biệt lớn nhất so với Giải U23 châu Á, nơi Hàn Quốc thiếu nhiều gương mặt tốt nhất vì các câu lạc bộ châu Âu không nhả người. Sự bổ sung ấy dày thêm tuyến giữa, mang về kinh nghiệm ở những thời điểm trận đấu cần một cái đầu lạnh, và sức đột phá ở những thời điểm trận đấu cần một cú tăng tốc. Hàn Quốc đứng đầu bảng D bằng hai trận thắng: 4-1 trước Qatar và 2-0 trước Saudi Arabia. Tổng cộng sáu bàn, trong đó năm bàn thuộc về hai cái tên — Eom Ji Sung và Kim Myung Jun. Eom Ji Sung ghi cả ba bàn ngay trong hiệp một trận gặp Qatar. Kim Myung Jun ghi bàn trong cả hai trận vòng bảng. Phần còn lại của đội bóng này ghi đúng một bàn, và bàn đó do một hậu vệ thực hiện. Sáu bàn chia thành năm và một nói lên nhiều hơn nhận định chung về chiều sâu đội hình. Nếu bóp nghẹt được hai mũi nhọn, Hàn Quốc buộc phải tìm bàn thắng từ những nguồn khác — và nguồn khác ấy tồn tại, chỉ là không được rèn luyện thường xuyên. Eom Ji Sung là mũi tấn công đáng chú ý nhất. Cầu thủ thuộc biên chế Swansea City ghi ba bàn vào lưới Qatar bằng ba kiểu dứt điểm khác nhau, và tất cả đều đến từ khả năng di chuyển vào khoảng trống trước khi bóng tới chân. Anh không chờ bóng. Anh đi tìm vị trí mà bóng sẽ tới. Cánh trái Hàn Quốc vì thế trở thành hướng lên bóng đặc biệt nguy hiểm. Bàn mở tỉ số trước Qatar bắt nguồn từ một đường chuyền dài của Kim Ji Soo để Eom Ji Sung thoát xuống bên trái — một pha bóng bỏ qua toàn bộ tuyến giữa. Khi Hàn Quốc phối hợp ngắn, họ phối hợp ngắn. Khi có khoảng trống phía sau hàng thủ đối phương, họ không ngần ngại đá dài. Sơ đồ 4-2-3-1 mà HLV Lee Min Sung dùng trước Saudi Arabia bố trí hai tiền vệ trung tâm phía sau ba cầu thủ hỗ trợ trung phong. Cấu trúc ấy tạo điều kiện phối hợp ngắn giữa các tuyến và duy trì quân số ở hai biên. Nhưng nó cũng đặt ra yêu cầu rất cao với hai tiền vệ trung tâm: họ phải vừa che chắn trước hàng thủ, vừa là điểm nối khi đội bóng chuyển từ phòng ngự sang tấn công trong hai nhịp. Khi khó xuyên phá, Hàn Quốc chuyển sang bóng bổng. Trước Saudi Arabia, cả hai bàn thắng đều đến từ đánh đầu, trong đó bàn đầu tiên do hậu vệ Shin Min Ha thực hiện. Đây là phương án dự phòng đáng gờm, bởi nó không phụ thuộc vào việc Eom Ji Sung có bóng hay không. Với U23 Việt Nam, ba yêu cầu hiện ra khá rõ. Giữ cự ly đội hình để không tạo khoảng trống trước mặt các trung vệ. Hạn chế tối đa khoảng không phía sau lưng các hậu vệ biên, nơi Eom Ji Sung sống. Và tránh những quả phạt gần vòng cấm, bởi bóng bổng là con đường ngắn nhất để Hàn Quốc phá vỡ một hàng thủ đã tổ chức xong. Nhưng câu chuyện không dừng ở phòng ngự. Khoảng trống sau lưng các cầu thủ biên của Hàn Quốc là hướng phản công có thể khai thác nếu đối phương dâng cao. Trong sơ đồ 4-2-3-1, hai hậu vệ biên phải dâng lên để hỗ trợ tấn công, và khi họ dâng, hàng thủ chỉ còn hai trung vệ cùng hai tiền vệ trung tâm phía trước. Nếu U23 Việt Nam giữ bóng đủ lâu để vượt qua lớp pressing đầu tiên, khoảng trống ấy sẽ mở ra. Đó là phương án mà thầy trò HLV Đinh Hồng Vinh có thể hướng tới. Nó đòi hỏi sự kiên nhẫn và một chút liều lĩnh — hai thứ thường mâu thuẫn với nhau trong cách tiếp cận an toàn. Tôi ngồi lại với ba trận đấu của Hàn Quốc ở vòng bảng, tua lại những đoạn băng mà khán đài gần như không có gì đáng chú ý, chỉ để ghi lại một việc: Eom Ji Sung di chuyển trước khi bóng được chuyền. Không phải sau. Anh đọc ý đồ của người cầm bóng, chọn hướng, rồi chờ. Một hậu vệ chỉ có thể theo anh nếu anh ta đọc được cùng lúc một ý nghĩ giống vậy. Đó là lý do những pha bóng của anh trông nhẹ nhàng đến mức gần như không có gì xảy ra. Người ta gọi tôi là thi sĩ của sân cỏ, nhưng tôi chỉ viết lại những gì trái bóng thì thầm. Và trái bóng, ở trận gặp Saudi Arabia, đã thì thầm một điều khá rõ: Hàn Quốc của giải đấu này mạnh, nhưng không phải mạnh ở mọi phút. Họ không ghi bàn trong hiệp một. Họ cần thủ môn Kim Jun Hong cứu thua đầu hiệp hai. Họ mở tỉ số ở phút 67, bằng một pha bóng cố định mà không ai trong đội hình Saudi Arabia có thể làm gì hơn. Ở trận gặp Qatar, tỉ số 4-1 trông dễ dàng, nhưng ba trong bốn bàn đến trong hiệp một, và khi thế trận đã an bài, Hàn Quốc chơi chậm lại. Đây là chỗ mà góc nhìn phản trực giác bắt đầu. Điều dễ mắc phải nhất khi đánh giá đối thủ là gộp toàn bộ trận đấu thành một kết luận duy nhất. Tỉ số 4-1 nghe như một tuyên bố về sức mạnh tuyệt đối. Nhưng một trận đấu có nhịp điệu, và nhịp điệu của Hàn Quốc ở Asiad 20 có một đặc điểm: họ không duy trì áp lực liên tục. Họ dồn ép trong những quãng ngắn, ghi bàn, rồi hạ nhiệt. Hệ quả là nếu U23 Việt Nam sống sót qua hai mươi phút đầu hiệp một, trận đấu sẽ bước vào một trạng thái khác. Hàn Quốc sẽ phải chọn giữa tiếp tục đẩy cao — và mở ra khoảng trống sau lưng hậu vệ biên — hoặc chuyển sang kiểm soát bóng và chờ cơ hội từ các pha bóng bổng. Nhưng đây là mặt còn lại. Phòng ngự có tổ chức sẽ không đủ nếu đội không có đường ra. Một hàng thủ đứng thấp suốt trận, không phản công, sẽ bị bẻ gãy ở phút 70 hoặc phút 80 bằng một quả phạt hoặc một pha không chiến. Bóng bổng không cần đúng người. Nó chỉ cần đúng thời điểm. Với HLV Lee Min Sung, áp lực còn nặng hơn thế. Ông đến Asiad 20 sau một chiến dịch U23 châu Á không đáp ứng kỳ vọng. Đích đến của đội bóng này là nối dài chuỗi ba kỳ Asiad liên tiếp giành huy chương vàng. Một thất bại trước U23 Việt Nam ở tứ kết sẽ là một cú sốc, và áp lực ấy thường lộ ra ở những phút cuối hiệp một, khi bàn thắng chưa đến. Ở chiều ngược lại, U23 Việt Nam có thứ mà đối thủ không có: họ biết rõ mình không cần phải thắng bằng thế trận. Họ cần một khoảnh khắc. Không phải một bàn thắng đẹp. Chỉ cần một khoảnh khắc đúng lúc. Trong phòng báo toàn nam, tôi học rằng bóng đá cũng biết yêu bằng nhiều ngôn ngữ. Nhưng tôi cũng học một điều khác, ít thơ hơn: những đội bóng bị đánh giá thấp chỉ thắng khi họ hiểu chính xác mình sẽ thua ở đâu. U23 Việt Nam sẽ thua ở những quả bóng bổng gần vòng cấm. Sẽ thua nếu để Eom Ji Sung nhận bóng trong khoảng trống giữa trung vệ và hậu vệ biên. Sẽ thua nếu phạm lỗi ở khu vực mà Kim Ji Soo có thể treo bóng. Ba tình huống ấy có thể nằm trong tính toán, không phải trong hy vọng. Chiến thuật dạy ta đọc trận đấu; ký ức dạy ta đọc chính mình. Điều mà hàng phòng ngự U23 Việt Nam cần vào ngày 25-9 không phải là dũng cảm. Đó là sự tỉnh táo đều đặn, một thứ khó hơn dũng cảm rất nhiều. Và có một điều đáng để tin: Hàn Quốc của giải đấu này ghi năm trong sáu bàn bằng hai cái tên, đá dài khi cần, treo bóng khi bế tắc. Một đội bóng có ít phương án hơn vẻ ngoài của họ. Một trận tứ kết không được quyết định bởi chín cầu thủ đang chơi ở châu Âu, mà bởi việc U23 Việt Nam có ngăn được đúng ba tình huống đã được lặp lại hai lần trên băng hình hay không. Nếu làm được, 17h30 ngày 25-9 sẽ không còn là một buổi chiều phải chờ đợi điều bất ngờ. Nó sẽ là một buổi chiều mà thứ bất ngờ ấy được chuẩn bị từ trước.