NBA đặt bài lên bàn, EuroLeague phải trả lời trước ngày 5/10

Mọi thương vụ bom tấn đều bắt đầu từ một điều khoản mà người khác bỏ sót.

Lần này, điều khoản ấy không nằm trong hợp đồng cầu thủ, mà nằm trong đề nghị mà NBA gửi tới EuroLeague. Theo Eurohoops, NBA đã đặt vấn đề hợp tác cùng EuroLeague để vận hành một dự án bóng rổ châu Âu chung. EuroLeague sẽ đưa đề nghị này vào chương trình thảo luận nội bộ trước cuộc họp cổ đông ngày 5/10 tại Italy. Mọi chi tiết về thời hạn, cơ cấu quản trị, tỷ lệ doanh thu và địa vị pháp lý của giải đấu chung đều chưa được công bố. Cả NBA lẫn EuroLeague từ chối bình luận. Điểm đáng chú ý: không bên nào phủ nhận việc duy trì liên lạc thường xuyên.

Tôi theo dõi bóng rổ châu Âu hơn hai thập kỷ. Dựa trên kinh nghiệm quan sát các thương vụ mở rộng giải đấu, tôi biết rằng thời điểm công bố thường là một quân cờ. Đề nghị của NBA bị rò rỉ trước cuộc họp cổ đông EuroLeague, đúng lúc các ông chủ châu Âu cần quyết định mô hình phát triển. Không một cuộc đàm phán lớn nào vô tình lộ ra ngoài vào thời điểm nhạy cảm như vậy. Người trong cuộc gọi đó là một lời áp lực; tôi gọi đó là một lời mời đặt cược.

Bối cảnh hiện tại không đơn giản là NBA muốn xâm nhập châu Âu. EuroLeague đang tự chuyển mình. 13 CLB đang nắm cổ phần và quyền biểu quyết được xem là nòng cốt của giải đấu. Theo nguồn tin từ Eurohoops, EuroLeague đã sẵn sàng mở rộng lên 24 đội, tức bổ sung thêm 8 đội mới. Quá trình chuyển đổi các CLB cổ đông thành franchise cũng đang được đẩy mạnh. Động thái này giúp EuroLeague có một cấu trúc sở hữu ổn định hơn, nhưng cũng đặt giải đấu vào thế phải tăng trưởng doanh thu nhanh. Một mô hình franchise cần nguồn thu ổn định từ bản quyền truyền hình, tài trợ và sự kiện. Nếu doanh thu không theo kịp, việc mở rộng chưa chắc đã là đòn bẩy, mà có thể trở thành gánh nặng.

Trong khi đó, NBA không giấu tham vọng. Kế hoạch tự vận hành một giải đấu châu Âu vẫn được nhắc đến với mốc thời gian ngay từ mùa giải tới. Adam Silver chưa đưa ra thông báo chính thức, nhưng thông tin này đủ để các CLB EuroLeague phải ngồi lại với nhau. Nếu NBA tự lập giải đấu, họ có thể chiêu mộ những CLB giàu tiềm năng nhất châu Âu. EuroLeague khi đó sẽ đối mặt với một đối thủ có nguồn lực tài chính vượt trội. Đây là lý do việc chuyển 13 CLB cổ đông thành franchise được thực hiện nhanh đến vậy. Một CLB đã nhận cổ phần và gắn bó với EuroLeague sẽ khó rời bỏ hệ sinh thái hiện tại để sang một giải đấu do NBA kiểm soát. Nói cách khác, EuroLeague đang cố gắng khóa chặt đội ngũ trước khi cánh cửa mở ra.

Câu chuyện này xét cho cùng không nằm ở chiến thuật trên sân. Không có hệ thống phòng ngự, không có tỷ lệ ném rổ, không có chỉ số hiệu quả nào có thể giải thích quyết định của các ông chủ. Áp lực nằm ở dòng tiền, bản quyền và quyền kiểm soát giải đấu. Trước khi tin lời phát ngôn, hãy để dòng tiền lên tiếng trước. EuroLeague có thể nói rằng họ sẵn sàng hợp tác, nhưng khi họ vội mở rộng lên 24 đội và chuyển đổi mô hình sở hữu, họ đang chuẩn bị cho một thế giới không có NBA. NBA có thể nói rằng họ muốn tôn trọng bản sắc châu Âu, nhưng việc giữ kín kế hoạch giải đấu riêng cho thấy họ sẵn sàng đi một mình. Lời nói trong họp báo không bằng một dòng chữ trong điều lệ.

Tôi đã chứng kiến nhiều thương vụ “không thể xảy ra” trở thành hiện thực. Tôi cũng chứng kiến những cuộc đàm phán sụp đổ chỉ vì một bên quá tự tin. Điểm khác biệt ở ván cờ này là cả hai bên đều có phương án thay thế. NBA có NBA Europe. EuroLeague có kế hoạch 24 đội. Khi cả hai bên đều có đường lui, khả năng hợp tác thật sự sẽ phụ thuộc vào việc ai nhượng bộ nhiều hơn trước khi bước đến bờ vực. Đây không còn là câu chuyện thể thao. Đây là cuộc chơi quyền lực giữa một đế chế toàn cầu và một liên minh khu vực đang gồng mình tăng giá trị.

Điểm mù mà nhiều bình luận viên bỏ qua là mối quan hệ của hai nhà lãnh đạo. Adam Silver và Chus Bueno từng nhiều lần nói rằng giải đấu chung là con đường lý tưởng. Những phát ngôn đó tạo cảm giác an toàn cho công chúng. Nhưng trong các cuộc đàm phán chiến lược, người ta thường nói lời đẹp đẽ nhất khi chuẩn bị cho kịch bản đổ vỡ. Cả hai bên đều không xác nhận gì ngoài việc liên lạc vẫn diễn ra. Cách hành xử đó gợi tôi nhớ đến các thương vụ chuyển nhượng cầu thủ lớn: ban lãnh đạo phủ nhận, rồi phủ nhận, rồi bất ngờ ký hợp đồng. Nhưng ở chiều ngược lại, một cuộc đàm phán thực sự nghiêm túc thường cần sự im lặng tuyệt đối. Khi thông tin bị rò rỉ, đó là một trong hai trường hợp: hoặc một bên muốn tạo áp lực, hoặc một bên đang thử phản ứng của các CLB. Cả hai đều không phải là dấu hiệu tốt cho một kết thúc nhanh gọn.

Tôi nhìn vào ngày 5/10 như một cột mốc, không phải kết luận. Các ông chủ EuroLeague có thể chấp thuận đề nghị, có thể bác bỏ, hoặc có thể trì hoãn để chờ thêm thông tin. Nếu họ trì hoãn, NBA có thể đẩy nhanh kế hoạch giải đấu riêng. Nếu họ chấp thuận, hàng loạt câu hỏi về quản trị, bản quyền, lịch thi đấu và tư cách tham dự sẽ xuất hiện. Mỗi câu trả lời sẽ làm lộ thêm một điều khoản chưa ai thấy. Đó chính là lúc những người viết như tôi tìm thấy phần thú vị nhất của thương vụ.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các cuộc mở rộng giải đấu ở Mỹ và châu Âu, tôi tin rằng một giải đấu chung sẽ không ra đời nhanh trước tháng 10. Quá nhiều câu hỏi chưa được trả lời về doanh thu, quyền biểu quyết và vai trò của FIBA. Nhưng tôi cũng tin rằng NBA không đưa ra đề nghị này nếu chưa có kế hoạch dự phòng. Còn EuroLeague, với việc chuyển 13 đội thành franchise, đã cho thấy họ không muốn ngồi yên chờ số phận. Trong thế cờ đó, bên nào có dòng tiền tốt hơn sẽ có tiếng nói cuối cùng. Bóng rổ châu Âu sắp bước vào một giai đoạn mà hợp đồng là nhân chứng thầm lặng, và chỉ những ai đọc đến từng chữ mới nghe được lời khai. Tin đồn phục vụ đám đông, tài liệu phục vụ người đọc – tôi chọn viết cho người đọc.

Tháng 10 sẽ cho biết ai thực sự muốn chia sẻ chiếc bánh, và ai chỉ muốn duy trì vị thế. Nếu EuroLeague chọn hợp tác, họ phải chấp nhận một điều khoản mà NBA đặt lên bàn – hoặc chứng minh rằng họ có thể tự lớn mạnh. Nếu họ từ chối, cuộc chiến sẽ chuyển sang cuộc đua giành CLB, giành bản quyền và giành sự chú ý của người hâm mộ. Trong cả hai kịch bản, người hâm mộ nhìn thấy những trận đấu, còn giới chuyên môn sẽ nhìn vào sổ sách. Tôi thuộc về nhóm sau. Và câu kết sẽ vẫn nguyên vẹn: trước khi tin lời phát ngôn, hãy để dòng tiền lên tiếng trước.