Genshin Impact: Kiến trúc banner, pity và cỗ máy doanh thu định kỳ trước phiên bản 7.1

Genshin Impact: Kiến trúc banner, pity và cỗ máy doanh thu định kỳ trước phiên bản 7.1

Một tối thứ Tư ở Seoul

Tối thứ Tư, góc quán cà phê trên đường Teheran-ro vẫn ồn như mọi tối. Hai người ngồi bàn bên cạnh tranh luận về một thứ mà tôi chỉ cần nghe nửa câu là hiểu toàn bộ vấn đề. Một người nói: “Tôi không quay gì trong phase hai của 7.0 nữa, để dành hết cho 7.1.” Người kia đáp: “Nhưng mày chắc Vesna với Vodyanitsa có thật không?”

Tôi bỏ tai nghe xuống. Trong hơn mười năm theo dõi ngành thể thao và giải trí, tôi đã nghe câu chuyện này ở rất nhiều dạng. Ở sân bay Incheon, một cổ động viên nói với tôi rằng anh ta sẽ bỏ qua vé lượt về vòng bảng Champions League vì “để dành cho tứ kết”. Ở một buổi tập mở của một câu lạc bộ K League, một tuyển trạch viên nói rằng đội ông sẽ không ký hợp đồng ngắn hạn nào trong kỳ chuyển nhượng mùa đông, bởi “mùa hè sẽ có người tốt hơn”. Cả hai lần, niềm tin vào một tương lai chưa được xác nhận đều thắng hiện tại đã được xác nhận.

Khác biệt ở lần này nằm ở chỗ người chơi đang cân nhắc dựa trên thông tin không có nguồn rõ ràng.

Luận điểm trung tâm của bài viết này: hệ thống banner của Genshin Impact vận hành như một hợp đồng tài chính mà bên soạn luật, bên bán hàng và bên công bố thông tin là cùng một thực thể. Đặc điểm đó quan trọng hơn mọi mốc pity mà cộng đồng đang truyền tai nhau.

Và trước khi đi vào phần phân tích, tôi phải nói rõ một điều về chính bài viết này, bởi tôi có thói quen đọc to bản thảo trước khi xuất bản, và lần này khi đọc to, tôi nghe thấy một chỗ trống rất lớn.

Bối cảnh: một chu kỳ nội dung được đóng gói thành hai cửa sổ mua

Genshin Impact không có một giải đấu chuyên nghiệp chính thức, không có hệ thống câu lạc bộ nhượng quyền, không có thị trường chuyển nhượng theo nghĩa thể thao điện tử, và cũng không có bản cập nhật cân bằng đối kháng theo nghĩa giải đấu. Điều đó cần được nói thẳng, bởi rất nhiều nội dung về trò chơi này bị dán nhãn “esports” một cách máy móc, trong khi bản chất của nó là một trò chơi nhập vai hành động thế giới mở, vận hành bằng mô hình gacha.

Nhịp vận hành của trò chơi được chia thành các phiên bản. Mỗi phiên bản lại chia thành hai phase, mỗi phase kéo dài khoảng 21 ngày. Mỗi phase có đường quay riêng. Đó là toàn bộ “thể thức” của trò chơi này — một nhịp phát hành nội dung, không phải một thể thức thi đấu.

Theo nội dung đang được lưu hành, phiên bản 7.0 đang ở phase thứ hai với các đường quay lại dành cho Flins và Ineffa. Sau đó, phiên bản 7.1 được cho là sẽ mở màn bằng hai nhân vật mới ra mắt cùng lúc là Vesna và Vodyanitsa, rồi phase hai quay lại với Skirk và Escoffier. Trong bức tranh rộng hơn, các tên như Odette, Aino, Iansan, Lan Yan cũng xuất hiện rải rác trong các danh sách được cộng đồng truyền tay nhau.

Một điểm duy nhất trong toàn bộ tập thông tin này được gắn với nguồn chính thức: thông báo từ chính nhà phát hành về nội dung sắp tới. Mọi thứ còn lại — danh sách nhân vật, thứ tự phase, tên phiên bản — đều không có nguồn hoặc chỉ là ý kiến của người viết.

Và ngay cả nội dung có nguồn cũng tự nhận rằng lịch đường quay chính xác vẫn đang chờ xác nhận.

Bối cảnh cảm xúc cũng cần được đặt lên bàn. Cách diễn đạt “một chuyến phiêu lưu hấp dẫn ở Snezhnaya” mang tính quảng bá rõ rệt. Với một trò chơi vận hành bằng gacha, việc mở một vùng đất lớn thường đi kèm áp lực chi tiêu tăng lên và giá trị của các đường quay bị đẩy lên. Đó là quan sát về kiến trúc doanh thu.

Người chơi đang ở đâu trong đường quay

Để phân tích một hệ thống mà không có cầu thủ, không có huấn luyện viên và không có đội hình, cần đổi đơn vị phân tích. Đơn vị ở đây là người chơi và lượng tiền tệ cao cấp mà họ đang giữ.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, tôi luôn bắt đầu bằng việc xác định ai đang nắm lợi thế và ai đang nắm rủi ro. Trong khung này, nhóm có lợi thế là những người chơi đã tích lũy tiền tệ cao cấp trước khi bước vào 7.1, và nhóm đang chờ các đường quay lại của Skirk hoặc Escoffier.

Nhóm chịu thiệt là những người đã đổ tiền tệ vào phase hai của 7.0 cho Flins và Ineffa, rồi sau đó nhận ra mình không còn đủ nguồn lực cho hai nhân vật mới ra mắt cùng lúc ở phase một của 7.1.

Điểm cần nhấn mạnh: không có bất kỳ dữ liệu nào về sức mạnh, bộ kỹ năng, hay mức độ tối ưu của các nhân vật này trong toàn bộ tập thông tin. Chỉ có dữ liệu về lịch.

Đó là lý do tôi gọi tài liệu này là một bản giải thích lịch, không phải một bản hỗ trợ quyết định. Người đọc nhận được câu trả lời cho câu hỏi “khi nào”, và không nhận được câu trả lời cho câu hỏi “có nên hay không”.

Pity: một hợp đồng không có bên thứ ba giám sát

Phần cơ chế đáng phân tích nhất của toàn bộ hệ thống nằm ở đây.

Người chơi được đảm bảo nhận một nhân vật năm sao trong vòng 90 lần quay. Trên đường quay sự kiện, lần năm sao đầu tiên có 50% cơ hội là nhân vật được quảng bá và 50% cơ hội là nhân vật thuộc nhóm tiêu chuẩn. Nếu lần đầu rơi vào nhóm tiêu chuẩn, lần năm sao tiếp theo chắc chắn là nhân vật được quảng bá.

Cơ chế này có một tên gọi quen thuộc trong cộng đồng: bảo hiểm. Về mặt kỹ thuật, đây là một ngưỡng đảm bảo kèm theo một cơ chế phân phối xác suất hai tầng.

Điều đáng chú ý không nằm ở con số 90, mà ở chỗ ngưỡng đảm bảo và cơ chế phân phối xác suất này do chính nhà phát hành định nghĩa, công bố và vận hành. Không có bên thứ ba kiểm toán, không có cơ chế trọng tài độc lập, và không có cách nào để người chơi xác minh tỷ lệ thực tế ngoài việc tin vào công bố.

Trong ngành thể thao, mô hình này có một điểm tương đồng về cấu trúc: những giải đấu do một thực thể vừa tổ chức, vừa sở hữu bản quyền, vừa công bố luật. Sự tập trung đó thường đi kèm tranh chấp về tính minh bạch. Ở đây, cấu trúc tập trung còn cao hơn, bởi đối tượng chi trả và đối tượng được công bố thông tin là cùng một nhóm người.

Nhìn từ góc độ thiết kế, ngưỡng 90 lần quay làm được hai việc cùng lúc. Nó tạo cảm giác tiếp cận được cho một phần thưởng hiếm, đồng thời duy trì phương sai chi tiêu ở mức cao. Đó là một thiết kế kinh điển trong các mô hình doanh thu dựa trên phần thưởng ngẫu nhiên.

50/50 và thiết kế của biến động

Cơ chế 50/50 là phần tinh vi nhất của hệ thống, và tôi cho rằng nó ít được phân tích đúng mức.

Nếu chỉ có ngưỡng đảm bảo, người chơi sẽ biết chính xác mình cần bao nhiêu để đạt mục tiêu. Chi phí trở thành một hàm số xác định. Cơ chế 50/50 phá vỡ tính xác định đó bằng cách đưa vào một lần tung đồng xu trước khi ngưỡng đảm bảo được áp dụng.

Kết quả là chi phí thực tế để sở hữu một nhân vật được quảng bá trở thành một biến số có thể dao động gần như gấp đôi giữa trường hợp thuận lợi và trường hợp bất lợi. Người chơi thắng lần tung đầu tiên chi tiêu ít hơn hẳn so với người chơi phải đi hết ngưỡng đảm bảo hai lần.

Trong tài chính hành vi, đây là cấu trúc làm tăng cảm giác hồi hộp và tăng mức độ tham gia. Trong thiết kế doanh thu, đây là cấu trúc làm tăng phương sai thu nhập mà không làm giảm kỳ vọng thu nhập.

Điều đáng nói là cơ chế bảo hiểm ở lần năm sao tiếp theo đóng vai trò giảm nhẹ cảm giác bị thiệt. Người chơi rơi vào nhánh bất lợi vẫn nhận được một lời hứa chắc chắn cho lần sau. Lời hứa đó không giảm chi phí hiện tại, nhưng giữ người chơi ở lại trong hệ thống.

Tôi từng viết rằng chuyển nhượng không có thật cho đến khi ai đó chịu kể nó như một số phận. Ở đây cũng vậy: một nhân vật chỉ trở thành “đáng để quay” khi ai đó kể được câu chuyện về lần tung đồng xu của họ.

Pity dùng chung: giảm ma sát, tăng tần suất

Một chi tiết kỹ thuật khác ít được chú ý: chỉ số pity được chia sẻ giữa các đường quay cùng loại.

Ý nghĩa của việc này rất cụ thể. Khi người chơi chuyển từ một đường quay nhân vật mới sang một đường quay lại, tiến độ bảo hiểm của họ không bị xóa. Nói cách khác, ma sát khi chuyển đổi giữa các cửa sổ chi tiêu bị hạ xuống.

Từ góc độ doanh thu, đây là một cơ chế làm mượt dòng tiền. Nó hạn chế tình huống người chơi bị mắc kẹt ở giữa hai mục tiêu và do đó bỏ hẳn ý định chi tiêu. Thay vào đó, nó khuyến khích người chơi chi tiêu ở cả cửa sổ ra mắt và cửa sổ quay lại.

So sánh với ngành thể thao: đây là dạng thiết kế tương tự như việc một giải đấu cho phép điểm tích lũy được cộng dồn qua các giai đoạn, thay vì đặt lại từ đầu. Điều đó khuyến khích người hâm mộ theo dõi liên tục thay vì theo dõi từng đợt.

Rerun không có lịch: sự khan hiếm như một công cụ

Hệ thống không vận hành theo một lịch quay lại cố định. Một số nhân vật vắng mặt hơn một năm. Một số khác trở lại chỉ sau vài phiên bản. Không có quy tắc công khai nào giải thích thứ tự.

Từ góc độ người chơi, đây là nguồn gốc của phần lớn cảm giác bất an. Từ góc độ thiết kế, đây là một cơ chế khan hiếm có kiểm soát.

Khi không ai biết mục tiêu tiếp theo sẽ xuất hiện lúc nào, chi phí cơ hội của việc bỏ qua một cửa sổ hiện tại tăng lên. Người chơi không còn so sánh giữa hai lựa chọn đã biết, mà phải so sánh giữa một lựa chọn đã biết và một rủi ro chưa xác định.

Trong quản lý giải đấu, nguyên tắc này cũng xuất hiện dưới dạng lịch thi đấu không công bố trước toàn bộ. Nhưng trong thể thao, lịch thường phải được công bố vì lý do thể thức và quyền lợi của các bên tham gia. Ở mô hình gacha, không có bên tham gia nào cần được bảo vệ theo cách đó, nên tính khan hiếm có thể được vận hành tự do hơn.

Chronicled Wish: làn doanh thu thứ hai

Một cơ chế riêng biệt tồn tại song song với các đường quay chính, vận hành theo bộ luật riêng và thường hướng tới các nhân vật cũ hơn.

Về mặt kiến trúc, đây là một làn doanh thu thứ hai. Nó cho phép nhà phát hành khai thác lại các nhân vật đã ra mắt từ lâu mà không cần đưa họ vào lịch quay lại trên các đường quay chính.

Điều này giải quyết một bài toán cụ thể: nếu mọi nhân vật cũ đều phải quay lại trên đường quay chính, lịch sẽ bị chặn và các nhân vật mới sẽ phải chờ. Làn thứ hai giữ cho nhịp ra mắt nhân vật mới không bị gián đoạn, trong khi vẫn duy trì khả năng sinh lời từ danh mục cũ.

Với người chơi, hệ quả là số lượng cửa sổ chi tiêu trong một năm tăng lên. Với nhà phát hành, hệ quả là độ sâu của danh mục được khai thác triệt để hơn.

Đối chiếu với hệ sinh thái thể thao điện tử

Đây là phần tôi muốn dành nhiều dung lượng nhất, bởi tôi tin rằng việc so sánh sai mô hình doanh thu là nguồn gốc của rất nhiều phân tích kém chính xác.

Một hệ sinh thái thể thao điện tử chuyên nghiệp vận hành trên một chuỗi giá trị có nhiều tầng. Nhà phát hành tạo ra trò chơi. Các giải đấu tạo ra sân chơi. Các đội tuyển tạo ra nội dung thi đấu. Các nền tảng phát sóng tạo ra phân phối. Nhà tài trợ tạo ra dòng tiền. Người hâm mộ tạo ra sự chú ý, và sự chú ý đó được chuyển hóa thành doanh thu qua nhiều điểm chạm khác nhau.

Mô hình gacha bỏ qua gần như toàn bộ chuỗi đó. Nó vận hành theo một vòng lặp hai tầng: nhà phát hành công bố nội dung, người chơi chi tiêu trực tiếp trong trò chơi. Không có tầng trung gian.

Hệ quả thứ nhất là hiệu quả biên rất cao. Không có chi phí tổ chức giải đấu, không có chi phí vận hành đội tuyển, không có chi phí bản quyền phát sóng.

Hệ quả thứ hai là mức độ phụ thuộc vào một thực thể duy nhất cũng rất cao. Nhà phát hành vừa kiểm soát nguồn cung nội dung, vừa kiểm soát giá, vừa kiểm soát thông tin.

Hệ quả thứ ba liên quan tới khả năng chống chịu với các cú sốc lịch. Một hệ sinh thái thể thao điện tử phụ thuộc vào lịch thi đấu, đi lại quốc tế và sự hiện diện của khán giả. Mô hình gacha không phụ thuộc vào bất kỳ yếu tố nào trong số đó. Nó vận hành được trong điều kiện mà mọi sân vận động đóng cửa.

Đó là lý do tôi từng nói rằng mùa hè không khán giả, nhưng chúng tôi vẫn tập cho khán giả tưởng tượng. Với mô hình gacha, khán giả không cần phải tưởng tượng gì cả, vì họ vẫn đang ở trong đó.

Rủi ro đối ứng cũng rõ ràng. Một hệ thống phụ thuộc vào quy định về công bố xác suất và bảo vệ người tiêu dùng sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp khi các quy định đó thay đổi. Trong khi đó, một hệ sinh thái thể thao điện tử có nhiều điểm tựa hơn để phân tán rủi ro.

Góc nhìn ngược: vấn đề nằm ở nguồn, không nằm ở lịch

Đây là phần tôi muốn tự phản biện.

Trong toàn bộ tập thông tin mà tôi đang phân tích, có 28 điểm dữ liệu. Hai mươi trong số đó không có nguồn. Chỉ một điểm gắn với nguồn chính thức. Ba điểm được ghi rõ là ý kiến của người viết.

Nhiều thực thể được nêu tên không thể đối chiếu với trạng thái trò chơi đã biết. Điều đó có nghĩa là một phần đáng kể nội dung trong bài có thể là thông tin đồn đoán, hoặc nội dung được tạo ra mà không qua kiểm chứng.

Tôi có thể sai ở đâu?

Thứ nhất, có khả năng các tên nhân vật và số phiên bản là chính xác và chỉ nằm ngoài hiểu biết hiện tại của tôi. Nếu vậy, phần phân tích lịch của tôi sẽ cần được cập nhật, còn phần phân tích kiến trúc doanh thu vẫn giữ nguyên giá trị.

Thứ hai, có khả năng đây là một sản phẩm truyền thông được thiết kế cho mục tiêu lưu lượng, trong đó tính chính xác của sự kiện không phải ưu tiên hàng đầu. Nếu vậy, giá trị phân tích của nó nằm ở chỗ nó cho thấy cách một cộng đồng tiêu thụ thông tin, chứ không nằm ở nội dung cụ thể.

Thứ ba, có khả năng tôi đang áp một khung phân tích công nghiệp lên một sản phẩm giải trí và do đó bỏ qua các yếu tố trải nghiệm mà người chơi thực sự quan tâm.

Nhưng dù đi theo nhánh nào, một kết luận vẫn đứng vững: người đọc đang đưa ra quyết định chi tiêu dựa trên một tập thông tin mà phần lớn không có nguồn, và bản thân nguồn có thẩm quyền nhất cũng thừa nhận lịch chưa được xác nhận.

Đó mới là rủi ro thực sự của bài toán này. Nó không nằm ở việc nhân vật nào mạnh hơn nhân vật nào.

Điểm mù: lịch không phải giá trị

Một sai lầm phân tích phổ biến là đánh đồng việc một nhân vật xuất hiện sớm với việc nhân vật đó đáng để đầu tư.

Trong thể thao, có một phiên bản tương tự của sai lầm này: đánh đồng việc một câu lạc bộ chi tiêu nhiều trong kỳ chuyển nhượng với việc câu lạc bộ đó sẽ thành công. Lịch sử cho thấy mối tương quan này yếu hơn nhiều so với cảm nhận của số đông.

Trong khung gacha, việc hai nhân vật mới ra mắt cùng lúc ở phase một của 7.1 không nói lên điều gì về sức mạnh của họ. Nó chỉ nói lên rằng áp lực phân bổ tiền tệ trong phase đó cao hơn.

Ngược lại, việc một nhân vật xuất hiện trong phase quay lại cũng không nói lên điều gì về giá trị của họ. Nó chỉ nói lên rằng nhà phát hành quyết định thời điểm khai thác lại.

Đây là lý do tôi luôn tách hai câu hỏi ra khỏi nhau. Câu hỏi thứ nhất là “khi nào”. Câu hỏi thứ hai là “có đáng hay không”. Tài liệu dạng giải thích lịch trả lời câu thứ nhất và để trống câu thứ hai. Người đọc có xu hướng tự điền câu trả lời cho câu thứ hai bằng cảm giác.

Tôi từng là trò cười vì phát âm, giờ tôi là giọng nói họ chọn mỗi tối. Bài học từ giai đoạn đó không nằm ở việc phát âm đúng. Nó nằm ở việc tôi buộc phải tách cái tôi biết khỏi cái tôi muốn tin. Trong một thị trường thông tin không có nguồn, đó là kỹ năng duy nhất thực sự bảo vệ được người đọc.

Điều cần theo dõi

Thông báo chính thức về đường quay của 7.1 là tín hiệu quan trọng nhất. Khi nhà phát hành công bố danh sách nhân vật theo từng phase, toàn bộ phần dự đoán phía trên sẽ được xác nhận hoặc bị bác bỏ.

Việc đối chiếu tên các nhân vật được nêu trong tập thông tin hiện tại với kho tài liệu chính thức sẽ xác định được mức độ đáng tin của toàn bộ nội dung.

Các diễn biến về quy định công bố xác suất và bảo vệ người tiêu dùng sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới kiến trúc doanh thu được mô tả ở phần trên.

Và nếu mục tiêu thực sự là phân tích ngành thể thao điện tử, thì việc phân loại lại nội dung này thành một chuyên mục về trò chơi và mô hình doanh thu sẽ giúp toàn bộ khung phân tích phía sau hoạt động đúng.

Suy nghĩ để mang đi

Tôi không tin rằng một lịch đường quay có thể được xây dựng dựa trên những cái tên chưa được xác nhận. Nhưng tôi tin rằng kiến trúc đằng sau lịch đó — ngưỡng đảm bảo, cơ chế phân phối xác suất hai tầng, chỉ số dùng chung, lịch quay lại không cố định, và một làn doanh thu phụ cho danh mục cũ — là một trong những thiết kế doanh thu hoàn chỉnh nhất mà ngành giải trí tương tác đã tạo ra trong thập kỷ này.

Và giống như mọi thiết kế tốt, nó không cần người chơi hiểu nó để vận hành.

Điều duy nhất người chơi có thể kiểm soát là câu hỏi họ tự đặt ra trước khi mở đường quay. Nếu câu hỏi là “khi nào”, họ sẽ luôn có câu trả lời. Nếu câu hỏi là “có đáng hay không”, họ sẽ phải tự trả lời — và đó là lúc quyền quyết định thực sự quay lại tay họ.

Sân vận động rộng nhất không phải là nơi đông người, mà là nơi người ta chịu lắng nghe. Trong một hệ thống mà bên công bố thông tin cũng là bên thu tiền, việc lắng nghe cẩn thận trở thành kỹ năng rẻ nhất và mạnh nhất mà bất kỳ ai cũng có thể luyện.