Anh em nhà Likhatskyi đăng quang tại Budapest Futures – Ukraine khẳng định chiều sâu bóng chuyền bãi biển

Trên bãi cát Budapest, Ivan Likhatskyi giơ cao tay ăn mừng sau cú đập kết thúc trận chung kết. Khoảnh khắc đó đưa anh và em trai Richard đi vào lịch sử cá nhân khi lần đầu tiên giành huy chương vàng tại một chặng thuộc World Beach Pro Tour – giải bóng chuyền bãi biển chuyên nghiệp hàng đầu của Liên đoàn bóng chuyền quốc tế FIVB. Hành trình đến với ngôi vô địch bắt đầu bằng một trận thua bất ngờ, nhưng kết thúc bằng chuỗi năm trận thắng liên tiếp, minh chứng cho bản lĩnh và khả năng thích nghi hiếm có. Budapest Futures, như tên gọi, là cấp độ thấp nhất trong hệ thống World Beach Pro Tour, xếp dưới Challenge và Elite16. Dù vậy, với các đội tuyển quốc gia đang trong chu kỳ tiền Olympic, mỗi chặng Futures đều có ý nghĩa chiến lược về tích lũy điểm số và cọ xát. Giải lần này quy tụ 16 cặp đôi nam, gồm những đại diện Áo, Bulgaria và đặc biệt là hai cặp đến từ Ukraine. Thể thức Rally Point được áp dụng, theo đó mỗi pha bóng đều tính điểm, đòi hỏi sự ổn định và bản lĩnh lớn ở những thời điểm quyết định. Ở vòng bảng, cặp Likhatskyi bất ngờ để thua một đối thủ bị đánh giá thấp hơn. Thất bại này đặt ra dấu hỏi về tham vọng của họ. Nhưng thay vì hoảng loạn, hai anh em lập tức điều chỉnh. Họ quét sạch mọi đối thủ ở vòng loại, tứ kết, bán kết và tiến thẳng vào chung kết. Tại trận cuối cùng, họ đánh bại cặp Mehandzhiyski – Kalchev của Bulgaria với tỷ số 2-0, giành tấm huy chương vàng đầu tiên trong sự nghiệp. Cú ngược dòng sau thất bại đầu tiên cho thấy tinh thần thép của một đội đã từng trải qua môi trường chuyên nghiệp. Sức mạnh của nhà Likhatskyi không nằm ở những miếng đánh chiến thuật phức tạp, mà dựa trên nền tảng thể lực tốt, giao bóng áp đảo và những pha tấn công nhanh trước lưới. Trong thể thức hai người, giao bóng mạnh có thể phá vỡ hệ thống đỡ bước một của đối phương, mở ra cơ hội phản công. Nhìn vào tỷ số 2-0 ở các trận quyết định, có thể phán đoán họ đã kiểm soát thế trận nhờ lợi thế này. Dù vậy, giới quan sát cần thận trọng: đây chỉ là cấp độ Futures, nên mức độ cạnh tranh còn cách xa những giải đấu đỉnh cao. Về phía Bulgaria, Mehandzhiyski và Kalchev cũng tạo nên dấu ấn đáng nhớ. Họ thắng bốn trận liên tiếp trước khi chạm trán nhà Likhatskyi ở chung kết. Tấm bạc này là thành tích tốt nhất của họ tại World Beach Pro Tour, vượt qua huy chương đồng giành được ở Sveti Vlas trước đó. Điều đó cho thấy bóng chuyền bãi biển Bulgaria đang tiến bộ đều đặn, và cặp đôi này xứng đáng được liên đoàn quốc gia đầu tư thêm để cạnh tranh ở các cấp độ cao hơn. Một câu chuyện ấn tượng khác là tấm huy chương đồng của Ukraine. Cặp Popov – Tiurin vượt qua đối thủ ở trận tranh hạng ba với tỷ số 2-0. Trong đó, Illia Tiurin có lần đầu tiên ra mắt tại một giải quốc tế. Việc giành huy chương ngay trong lần đầu ra mắt cho thấy nguồn nhân lực trẻ của bóng chuyền bãi biển Ukraine rất dồi dào. Đồng thời, sự hiện diện của hai cặp Ukraine trên bục huy chương – một vàng, một đồng – phản ánh chiều sâu lực lượng hiếm có. Bởi trong thể thức bãi biển, mỗi đội chỉ có hai người và không có sự thay thế, việc sở hữu nhiều cặp đôi chất lượng là lợi thế lớn. Nó giúp tuyển quốc gia linh hoạt trong việc phân bổ lực lượng và tránh quá tải cho một cặp duy nhất. Trong khi đó, cặp Áo Klemen – Holzinger, được xếp hạt giống số 5, vào đến bán kết nhưng không thể tiến xa hơn. Kết quả này cho thấy họ còn thiếu chút bản lĩnh hoặc sự sắc bén để cạnh tranh với những đội hàng đầu tại giải. Áo vốn là thế lực đáng gờm ở châu Âu, nhưng cần cải thiện thêm ở các giải cấp Futures nếu muốn vươn tầm. Dữ liệu không cung cấp thông số hiệu quả tấn công hay chắn bóng, nên các nhận định trên chủ yếu dựa vào kết quả trận đấu và mạch thắng – thua. Về mặt chiến thuật, giải đấu không mang đến quá nhiều phát hiện mới. Các cặp đôi mạnh vẫn dựa trên giao bóng mạnh, đỡ bước một tốt và tấn công hiệu quả. Tuy nhiên, kết quả tại Budapest có giá trị về mặt cấu trúc: nó cho thấy những đội tuyển hạng hai như Ukraine và Bulgaria hoàn toàn có thể tạo bước nhảy trên bảng xếp hạng nếu có sự đầu tư đúng hướng. Sự đầu tư đó không chỉ đến từ tiền bạc, mà còn từ việc tạo ra môi trường thi đấu quốc tế thường xuyên cho các cặp đôi. Nhìn xa hơn, những kết quả này sẽ đóng góp vào điểm tích lũy cho các cặp đôi trong hành trình hướng tới Olympic. FIVB hiện tính điểm cho các giải Futures theo thứ bậc, nên mỗi chiến thắng đều giúp cải thiện vị trí xuất phát ở những giải đấu lớn hơn. Đồng thời, thành công của Ukraine và Bulgaria có thể thúc đẩy sự quan tâm của giới truyền thông và nhà tài trợ, từ đó tăng cường nguồn lực cho môn thể thao này tại các quốc gia này. Tuy nhiên, cần nhìn nhận một cách tỉnh táo. Cấp độ Futures chỉ là mặt bằng thấp, chưa thể khẳng định các cặp đôi này đã sẵn sàng cạnh tranh với Brazil, Mỹ hay Na Uy – những cường quốc bóng chuyền bãi biển thế giới. Muốn làm được điều đó, họ cần liên tục thi đấu ở cấp độ Challenge và Elite16. Thành công tại Budapest mới chỉ là bước đệm vững chắc, không phải là đích đến. Từ góc nhìn của một người nhiều năm theo dõi các giải bãi biển, tôi cho rằng những gì diễn ra tại Budapest là tín hiệu tích cực cho sự phát triển của môn thể thao này tại châu Âu. Khi nhiều quốc gia cải thiện thành tích, giải đấu sẽ trở nên hấp dẫn hơn, thu hút thêm khán giả và nhà tài trợ. Điều này tạo ra vòng tròn đức hạnh cho cả nền thể thao. Với nhà Likhatskyi, chức vô địch lần này có thể mở ra những cánh cửa mới về tài trợ và điều kiện tập luyện. Nhưng họ cần giữ sự tập trung, bởi đây mới chỉ là điểm khởi đầu. Những đối thủ mạnh hơn, sân đấu lớn hơn đang chờ đợi. Câu chuyện của họ nhắc nhở rằng trong bóng chuyền bãi biển, sự kiên trì và khả năng vượt qua nghịch cảnh quan trọng không kém tài năng. Còn đối với bóng chuyền bãi biển Việt Nam, nếu có tham vọng phát triển ở bộ môn này, cần học hỏi từ mô hình của Ukraine: xây dựng nhiều cặp đôi chất lượng từ chính nguồn lực nội địa, chú trọng đào tạo trẻ và tạo điều kiện cho họ thi đấu quốc tế từ sớm. Đó là con đường dài, nhưng những gì Ukraine làm được tại Budapest cho thấy nó hoàn toàn khả thi.