Sasipaporn Janthawisut: 115 điểm, một trận 0 điểm và cái giá của việc Thanh Hóa mua một tay đập thay vì một hệ thống

Ngày 17 tháng 10, tại nhà thi đấu ở Vĩnh Long, bảng điểm điện tử khép lại trận đấu giữa XMLS Thanh Hóa và VTV Bình Điền Long An. Ở dòng tên Sasipaporn Janthawisut, cột điểm ghi một số 0 tròn trịa. Không điểm tấn công. Không điểm chắn. Không điểm giao bóng ăn trực tiếp. Cô gái người Thái Lan hai mươi tám tuổi ngồi ở đầu băng ghế dự bị, khăn quấn kín cổ, mắt dán xuống mặt sàn. Suốt hiệp cuối, không ai trong đội bước lại gần.

Ba ngày sau, một chủ đề dài hàng trăm bình luận mọc lên trên diễn đàn bóng chuyền trong nước. Đại ý: ngoại binh Thái Lan nhận tiền cao nhất đội mà chơi như người ngoài cuộc. Hai chữ “lính đánh thuê” được gõ đi gõ lại, mỗi lần một giọng điệu nặng hơn. Rồi Sasipaporn lên tiếng trước truyền thông, gọn một câu: “Xin đừng nghĩ tôi đến Việt Nam vì tiền.”

Tôi đã ngồi ở ghế khán đài suốt bốn mươi năm, từ những giải đấu không có máy quay cho tới các phòng họp báo có màn hình cảm ứng. Kinh nghiệm đó dạy tôi một phản xạ nghề nghiệp: mỗi khi một nữ vận động viên buộc phải tự bào chữa cho động cơ kiếm sống của mình, phía sau gần như luôn có một lỗi đọc dữ liệu. Câu chuyện của Sasipaporn ở giải bóng chuyền nữ quốc gia Việt Nam là một ca rối loạn kết nối bị kể lại thành một câu chuyện đạo đức.

Cô ấy đứng ở đâu trong bản đồ bóng chuyền

Sasipaporn Janthawisut sinh năm 2026, chơi ở vị trí chủ công. Cô thuộc thế hệ tuyển nữ Thái Lan lần đầu tiên giành vé dự Olympic, tại Paris 2026, và sau đó vô địch châu Á năm 2026. Trong hệ thống ấy, cô là một mắt xích luân chuyển đáng tin, không phải ngôi sao số một. Đây là chi tiết quan trọng, vì nó quyết định cách định giá cô trên thị trường ngoại binh khu vực.

XMLS Thanh Hóa là bến đỗ thứ ba của cô tại Việt Nam, sau Geleximco Thái Bình và HCĐG Lào Cai. Ba câu lạc bộ trong vài mùa giải, ở một giải đấu mà các đội chỉ được dùng một ngoại binh trên sân, nói lên hai điều cùng lúc: cô là mẫu ngoại binh được thị trường trong nước ưa chuộng, và cô đã quen với đời sống thi đấu ở đây hơn phần lớn người hâm mộ tưởng.

Đội bóng đặt mục tiêu lọt vào nhóm bốn đội mạnh nhất. Cô đến muộn, khi giai đoạn hai đã cận kề. Chuyền hai của đội là Tôn Thị Minh Thư, còn trẻ, đang trong quá trình phát triển. Ở đội tuyển quốc gia, người chuyền cho Sasipaporn là Pornpun Guedpard, một chuyền hai dày dạn từng thi đấu ở giải nhà nghề Mỹ. Hai môi trường ấy khác nhau đến mức nào, phần sau sẽ rõ.

Một chi tiết về mốc thời gian cần được ghi lại minh bạch: nguồn tin gọi đây là giải vô địch quốc gia 2026, trong khi đồng thời gắn sự kiện với trận đấu ngày 17 tháng 10 và với chức vô địch châu Á của Thái Lan hồi tháng 8. Tôi giữ nguyên cách ghi nhận của nguồn và xem năm thi đấu là dữ kiện cần đối chiếu thêm trước khi đưa ra bất kỳ kết luận nào phụ thuộc vào thời điểm.

Ba trận, ba mức điểm, một đường dích dắc

Bảng thống kê ngắn nhất cũng đủ gây khó chịu. Trước LPBank Ninh Bình, cô ghi 8 điểm. Trước VTV Bình Điền Long An, 0 điểm. Trước Binh chủng Thông tin, 18 điểm.

Hai trong ba đối thủ là những câu lạc bộ mạnh, có bề dày và chiều sâu đội hình. Đối thủ còn lại yếu hơn. Ai từng theo dõi giải nữ quốc gia vài mùa gần đây đều biết trật tự ấy không xáo trộn nhiều. Nói cách khác, ba mức điểm kia không mô tả một tay đập đang lên hay đang xuống; chúng mô tả một tay đập bị phụ thuộc vào chất lượng bóng được chuyền tới.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi ở giải nữ quốc gia, đường biến thiên kiểu 8 – 0 – 18 trong ba vòng đấu liên tiếp là dấu hiệu của một biến số môi trường, không phải của một đường cong phong độ. Phong độ của một vận động viên đỉnh cao hiếm khi rơi từ mức khá xuống mức tuyệt đối bằng không rồi bật lại mức tốt chỉ trong vài ngày. Chất lượng đường chuyền thứ nhất thì có thể làm được điều đó, dễ dàng.

LPBank Ninh Bình và VTV Bình Điền Long An là hai thước đo chuẩn của giải. Cả hai đều có hàng chắn biên dày, chuyền hai ổn định và khả năng đọc trận nhanh. Đánh vào hai đội ấy với một hàng tấn công chỉ có một mũi nhọn là bài toán mà không tay đập nào, dù giỏi đến đâu, giải được một mình.

Một trăm mười lăm điểm và cái bẫy của phạm vi thống kê

Nguồn tin ghi nhận cô dẫn đầu danh sách ghi điểm của giải với 115 điểm, vượt qua cả những ngôi sao đến từ Nhật Bản và Trung Quốc. Đây là dữ kiện đẹp, và nó đang bị dùng sai.

Phạm vi của 115 điểm không được xác định: tính từ đầu giải hay chỉ một giai đoạn, có bao gồm các trận vòng một gặp đối thủ yếu hay không. Trong báo chí Việt Nam, “điểm” thường là tổng điểm gồm tấn công, chắn và giao bóng, không phải điểm tấn công thuần. Vì vậy, dùng 115 điểm như một chỉ báo năng lực tấn công là phép quy đổi sai ngay từ gốc.

Ghép 115 điểm với chuỗi 8 – 0 – 18 sẽ thấy một nghịch lý bề mặt. Cách giải thích đơn giản nhất, và cũng ít được nói ra nhất: phần lớn số điểm ấy được tích lũy ở giai đoạn khác, trước nhóm đối thủ khác. Điều chỉnh theo đối thủ là bước bắt buộc trong mọi phân tích dữ liệu thể thao, và ở đây nó chưa được thực hiện.

Tôi đã nhiều lần cảnh báo về kiểu đọc này trong các bản tin của mình. Một tay đập ghi 115 điểm trước nhóm đối thủ nửa dưới bảng xếp hạng và một tay đập ghi 60 điểm trước nhóm tốp đầu là hai hồ sơ hoàn toàn khác nhau, dù bảng thống kê đặt cạnh nhau trông rất chênh lệch.

Khoảng trống lớn nhất: hiệu suất

Bảng dữ liệu có một lỗ hổng chí mạng. Không có tỷ lệ tấn công thành công. Không có hiệu suất tấn công. Không có tỷ lệ chuyền một hoàn hảo của toàn đội, chỉ có một tính từ: “không ổn định”. Không có số lần bị chắn, số pha đánh hỏng, số điểm giao bóng trực tiếp, số lần cứu bóng.

Thiếu hiệu suất tấn công, người ta không thể phân biệt hai tình huống hoàn toàn khác nhau: cô đánh kém, hay cô không được trao bóng đủ tốt để đánh. Một tay đập nhận bốn mươi đường bóng lệch và ghi mười hai điểm trông tệ hơn một tay đập nhận hai mươi đường bóng đẹp và ghi mười điểm, nhưng chỉ một trong hai người thực sự chơi dưới chuẩn.

Đây là điểm tôi muốn nhấn mạnh với tư cách người làm dữ liệu: toàn bộ tranh luận về Sasipaporn đang được tiến hành trên một chỉ số duy nhất, và chỉ số đó là chỉ số dễ gây hiểu lầm nhất trong bóng chuyền. Điểm số phụ thuộc vào số lượt được chuyền, mà số lượt được chuyền lại phụ thuộc vào chất lượng chuyền một và uy tín của hàng giữa. Không ai chấm một tiền đạo bóng đá chỉ bằng số bàn thắng mà bỏ qua số cơ hội được tạo.

Cơ chế: đường chuyền thứ nhất quyết định tất cả

Để độc giả không chuyên hình dung được, tôi xin dựng lại một pha bóng điển hình.

Bóng phát sang. Chuyền một của Thanh Hóa đẩy bóng ra xa lưới, lệch về biên. Chuyền hai Tôn Thị Minh Thư buộc phải chạy theo bóng, người xoay, đường chuyền vì thế cao hơn và chậm hơn nhịp mong muốn. Hàng chắn đối phương đọc được tình huống: không có mối đe dọa tấn công nhanh ở giữa, nên hai chắn biên có thể dồn sớm về phía chủ công. Sasipaporn bật nhảy vào một bức tường hai người, không có góc đánh, phải đánh bóng ra ngoài hoặc đánh vào tay chắn.

Pha bóng ấy không cần cô đánh dở. Nó chỉ cần đường chuyền một lệch nửa mét.

Ở đội tuyển Thái Lan, cùng một pha bóng diễn ra theo trình tự khác: chuyền một giữ bóng gần lưới, Pornpun Guedpard có thể chạy tấn công nhanh ở giữa, hàng chắn đối phương buộc phải đứng yên chờ, và chủ công được đánh một đối một hoặc một chắn rưỡi. Cùng một tay đập, cùng một kỹ thuật, khác nhau ở không gian được tạo ra.

Đó là lý do tôi gọi ca này là ca phụ thuộc hệ thống, không phải ca thoái hóa kỹ năng. Một chủ công chỉ đắt giá khi hệ thống xung quanh cô ấy đủ tốt để biến kỹ năng thành điểm; nếu không, câu lạc bộ đang trả tiền cho một năng lực mà chính họ không cho nó cơ hội xuất hiện.

Cần nói thêm về nhịp độ. Chủ công người Thái được đào tạo trong môi trường bóng nhanh, biến hóa, nơi đường chuyền đến sớm hơn nửa nhịp và tay đập được phép đánh vào khoảng trống vừa mở ra. Đưa cô vào một hệ thống chuyền chậm hơn, bóng cao hơn, hàng chắn đối phương có thêm thời gian đọc, thì ngay cả một pha bóng tốt về mặt kỹ thuật cũng trở thành pha bóng bất lợi về mặt chiến thuật. Đây là dạng lệch pha hệ thống, không phải dạng sa sút cá nhân.

Trận 0 điểm: ba cách đọc, ba kết luận trái ngược

Cột điểm bằng không là dữ liệu gây nhiễu nhất trong toàn bộ câu chuyện, vì nó có thể mang ba nghĩa hoàn toàn khác nhau.

Thứ nhất, cô thi đấu và bị vô hiệu hóa: hàng chắn đối phương bắt bài, hoặc cô bị cắt nguồn bóng. Thứ hai, cô bị rút khỏi sân từ sớm vì phong độ, và con số 0 phản ánh quyết định của ban huấn luyện chứ không phản ánh năng lực. Thứ ba, một chấn thương nhẹ khiến cô chỉ vào sân cầm chừng.

Ba cách đọc dẫn tới ba kết luận trái ngược về con người và về chiến lược sử dụng nhân sự. Nguồn tin không phân biệt chúng. Với một ngoại binh đến muộn, đang ghép nối với một chuyền hai trẻ, khả năng thứ hai xảy ra không hề nhỏ: khi đường chuyền một sụp, huấn luyện viên thường rút ngoại binh ra để giữ cô cho các trận còn có thể thắng.

Tôi không có đủ dữ kiện để khẳng định. Nhưng một nền báo chí thể thao đủ nghiêm túc sẽ không cho phép một cột số 0 bước vào phòng thay đồ mà không có bối cảnh đi kèm.

Mười tám điểm và một trận thua

Trận gặp Binh chủng Thông tin là điểm sáng, và cũng là bằng chứng ngược lại chính nó. Cô ghi 18 điểm. Đội vẫn thua.

Với một đội bóng chỉ có một mũi tấn công đáng tin, việc tay đập chủ lực ghi 18 điểm mà không thắng là hệ quả tất yếu của cấu trúc đội hình. Đối phương chỉ cần dồn nguồn lực vào một người. Khi hàng chắn đối diện đã quen mặt, mỗi điểm của cô trở nên đắt hơn về thể lực, và xác suất hỏng bóng cũng tăng theo.

Đây là lý do tôi không xem 18 điểm là bằng chứng “đã trở lại”. Đó là một mẫu dương tính nhỏ, chưa lặp lại trước đối thủ mạnh. Muốn biến nó thành xu hướng, cần thêm ít nhất hai trận tương tự trước nhóm đối thủ tốp đầu.

Đến muộn, và cái cửa sổ bị nén

Một yếu tố bị đánh giá thấp trong toàn bộ câu chuyện là thời điểm. Cô gia nhập đội muộn, khi giai đoạn hai đã bắt đầu. Giải vô địch quốc gia Việt Nam thi đấu theo từng giai đoạn, mỗi giai đoạn một địa điểm, và các ngoại binh thường hòa nhập giữa mùa.

Cấu trúc ấy có một hệ quả thống kê mà ít người để ý: nó nén cửa sổ đánh giá. Ba trận đầu của một ngoại binh, vốn nên được xem là giai đoạn làm quen, lại trở thành toàn bộ hồ sơ năng lực của cô trong mắt khán giả. Nhiễu phong độ ngắn hạn bị khuếch đại thành phán xét về con người.

Cộng thêm việc đội chỉ được dùng một ngoại binh trên sân, mỗi pha bóng của cô mang theo trọng lượng danh dự lớn hơn nhiều so với một cầu thủ bình thường. Đường cong hòa nhập bình thường của một vận động viên bị nén lại thành đường thẳng đứng.

Góc nhìn ngược: tiền là biến số thật, và nó không phải tội

Bây giờ tới phần khó nghe.

Cáo buộc “đến Việt Nam vì tiền” giả định rằng có một cách kiếm sống trong thể thao cao đẹp hơn cách kiếm sống bằng tiền. Không có cách nào như vậy. Một chủ công sinh năm 2026, bước vào giai đoạn cuối của sự nghiệp đỉnh cao, sang Việt Nam thi đấu trong quãng nghỉ của giải Thái Lan, nhận một hợp đồng ngắn hạn có giá trị hơn ở nhà. Đó là quyết định của một người lao động có nghề, đọc đúng thị trường của mình.

Thử đặt câu hỏi ngược lại: có ai từng chất vấn động cơ của một tiền đạo ngoại quốc gia nhập một câu lạc bộ V.League hay chưa? Người ta hỏi anh ta ghi được bao nhiêu bàn, chạy chỗ thế nào, có hợp với sơ đồ hay không. Động cơ kiếm tiền của anh ta không bao giờ bị đem ra làm bằng chứng buộc tội. Với một nữ vận động viên, cùng một hành vi kinh tế ấy lại được đọc thành vấn đề đạo đức.

Sasipaporn thậm chí còn ở thế thuận lợi hơn phần lớn ngoại binh: cô đã chơi ở Việt Nam ba lần, quen giải, quen khí hậu, quen cách di chuyển. Kinh nghiệm ấy lẽ ra phải giảm rủi ro hòa nhập xuống mức thấp nhất. Việc cô vẫn khởi đầu chật vật càng làm rõ chẩn đoán: vấn đề nằm ở hệ thống và ở sự kết nối với chuyền hai, không nằm ở văn hóa hay thái độ.

Tôi từng nói một câu trên sóng trực tiếp World Cup 2026, trận Nga – Ả Rập Xê Út, rằng các cầu thủ nữ của chúng ta đá hay hơn nhưng không ai xem. Đài ngay lập tức nhận phản ứng, một nhà tài trợ dọa rút quảng cáo, và tôi phải gọi điện xin lỗi từng người trong ê-kíp. Bài học tôi rút ra không phải là im lặng. Bài học là phải chọn thời điểm và phải có dữ liệu.

Dữ liệu ở đây nói gì? Nó nói rằng cùng một khán giả, những người sẵn sàng gõ hai chữ “lính đánh thuê” dưới tên một cô gái Thái Lan, là những người không bỏ tiền mua vé xem đội tuyển nữ Thái Lan thi đấu ở giải châu Á. Sân cỏ không hỏi giới tính, chỉ hỏi người đó có dám đứng lên hay không. Nhưng khán đài thì vẫn hỏi, và câu trả lời thường bất công với phụ nữ.

Năm 2026 tôi cầm máy quay lên vì không muốn con gái mình lớn lên phải tự hỏi: một người phụ nữ chơi bóng giỏi thì được ghi nhận bằng gì? Kênh Bình Dương Sports Her ra đời từ câu hỏi đó, và video đầu tiên chỉ có ba trăm lượt xem. Bài học từ những năm tháng ấy vẫn đúng ở đây: cộng đồng mạng không thiếu sự quan tâm, họ chỉ thiếu những câu chuyện chạm tới sự thật. Một cột điểm bằng không chưa phải là sự thật.

Thị trường ngoại binh: một kênh lao động khu vực

Cần đặt câu chuyện vào đúng tầng giá của nó.

Tác giả bài báo gốc có một so sánh rất đáng chú ý: hợp đồng của Sasipaporn được đặt cạnh việc các câu lạc bộ Việt Nam chiêu mộ ngoại binh từ Mỹ, Serbia và những nền bóng chuyền hàng đầu. Sự so sánh ấy vô tình vẽ ra bản đồ thị trường: một tầng cao gồm các ngôi sao toàn cầu có giá không tưởng với ngân sách trong nước, một tầng giữa gồm các tuyển thủ khu vực như cô, và một tầng thấp gồm cầu thủ nội đang phát triển.

Việt Nam nằm ở tầng giữa. Các câu lạc bộ Thái Lan và Việt Nam đang vận hành một kênh lao động khu vực ổn định và có lợi cho cả hai phía: cầu thủ Thái có thêm phút thi đấu và thu nhập ngoài mùa, câu lạc bộ Việt có ngoại binh vừa túi tiền, gần văn hóa, kỹ thuật nền tảng tốt.

Nhãn “bom tấn” mà báo chí trong nước gán cho cô là sản phẩm của thị trường địa phương, không phải một đánh giá tầm toàn cầu. Theo chuẩn khu vực, cô là một bản hợp đồng tốt. Theo chuẩn ngoại binh quốc tế, cô ở mức trung và được trả đúng mức ấy. Kỳ vọng sai tầng giá tạo ra thất vọng sai tầng giá, và thất vọng ấy luôn được trả bằng uy tín của người yếu thế hơn trong hợp đồng.

Rủi ro thật nằm ở sự mờ đục của dữ liệu

Nếu phải chọn một rủi ro nghiêm trọng nhất trong toàn bộ ca này, tôi không chọn phong độ của cô. Tôi chọn cách chúng ta đo phong độ.

Câu lạc bộ, báo chí và khán giả đang ra quyết định về một tài sản trị giá hàng trăm triệu đồng dựa trên một cột điểm. Không có tỷ lệ chuyền một hoàn hảo của đội. Không có hiệu suất tấn công theo từng trận. Không có số lần bị chắn. Trong khi đó, các giải bóng chuyền hàng đầu châu Á đã dùng hệ thống thống kê chi tiết từ nhiều năm nay.

Một câu lạc bộ không đo được hiệu suất sẽ không phân biệt được giữa “tay đập đánh hỏng” và “chuyền hai chuyền hỏng”. Hệ quả là mọi trách nhiệm dồn về phía người dễ bị chỉ mặt nhất: ngoại binh, người không có quan hệ lâu dài với địa phương, người không có tiếng nói trong phòng thay đồ.

Phía câu lạc bộ: tham vọng tốp bốn và một đội hình mỏng

Nhìn từ phía Thanh Hóa, bức tranh cũng không dễ chịu.

Mục tiêu vào nhóm bốn đội mạnh nhất là tham vọng hợp lý về mặt truyền thông, nhưng tương quan với nền tảng nguồn lực thì khá căng. Đội hình mỏng, thiếu mũi tấn công thứ hai đáng tin, chuyền hai còn trẻ. Trong cấu trúc ấy, chiến lược dựa vào một ngoại binh để thu hẹp khoảng cách với các câu lạc bộ mạnh là chiến lược mong manh, vì nó đặt toàn bộ rủi ro lên một khớp nối duy nhất.

Khớp nối ấy là đường chuyền giữa Tôn Thị Minh Thư và Sasipaporn. Nó chưa thành hình. Và nó cần thời gian, thứ mà giai đoạn hai của giải không cho.

Có một áp lực ít được nói tới: ban huấn luyện phải biện minh cho bản hợp đồng. Áp lực ấy tạo ra xu hướng sử dụng ngoại binh quá nhiều trước khi sự kết nối chín, đẩy cô vào những pha bóng bất khả thi, làm hỏng cả chỉ số lẫn sự tự tin. Về phía chuyền hai trẻ, việc phải phục vụ một ngoại binh dưới áp lực thắng thua có thể vừa thúc đẩy vừa làm hỏng quá trình trưởng thành.

Khán giả, kỳ vọng và chu kỳ cảm xúc ba trận

Câu chuyện này đang đi theo một vòng lặp quen thuộc: tung hô, thất vọng, chỉ trích, rồi cứu chuộc một phần. Toàn bộ vòng lặp ấy được vận hành bởi ba trận đấu.

Trong phân tích truyền thông thể thao, một chu kỳ như vậy thường có đời sống ngắn, vài tuần tới vài tháng, đặc biệt ở các giải trong nước nơi lượng tin tiêu thụ nhanh và bị thay thế nhanh. Nó không đủ nền để trở thành một định kiến lâu dài, nhưng đủ sức gây tổn thương cho một người trong đúng quãng thời gian ấy.

Điều đáng lo là chu kỳ này để lại một dấu vết khó xóa: nó dạy các câu lạc bộ trong nước rằng mời ngoại binh nữ là rủi ro danh tiếng. Nếu bài học ấy được ghi nhận, thị trường sẽ hẹp lại, và người chịu thiệt cuối cùng là chính các cầu thủ nội, những người được hưởng lợi gián tiếp từ việc cọ xát với các tay đập đẳng cấp khu vực mỗi tuần.

Điều đang thực sự thay đổi

Tôi viết bài này không để bênh một ngoại binh. Tôi viết vì câu chuyện của Sasipaporn là một mẫu thử cho cách bóng chuyền nữ Việt Nam đang học cách đối xử với người lao động nước ngoài, và qua đó là cách chúng ta đang đối xử với chính các vận động viên nữ của mình.

Ba năm trước, trong chuỗi livestream “Nữ cầu thủ kể chuyện” giữa mùa dịch, tôi ngồi với mười chín cầu thủ đang thất nghiệp và nghe họ kể về những tháng không có trợ cấp. Không ai trong số họ nói về tiền như một động cơ đáng xấu hổ. Họ nói về tiền như người ta nói về cơm ăn. Chỉ khi người ta bắt đầu xem thu nhập của một nữ vận động viên là bằng chứng buộc tội thì cuộc trò chuyện mới hỏng.

Bình đẳng không có nghĩa là ai cũng về đích giống nhau, mà là ai cũng có vạch xuất phát công bằng. Ở đây, vạch xuất phát công bằng cho Sasipaporn là một đường chuyền một ổn định, một chuyền hai đủ nhịp, và một hàng tấn công thứ hai buộc đối phương phải chia chắn. Ba điều ấy không tốn thêm tiền mua ngoại binh. Chúng tốn thời gian huấn luyện, và một chút can đảm để không đọc bảng điểm như đọc bản án.

Tôi từng ngồi ở ghế khán đài vỗ tay, giờ tôi ngồi ở bàn bình luận để người khác không phải vỗ tay một mình. Và từ bàn bình luận, điều tôi thấy rõ nhất sau trận đấu ngày 17 tháng 10 không phải là một cột số 0. Đó là một cô gái hai mươi tám tuổi ngồi một mình ở đầu băng ghế, đang chờ ai đó trong đội hỏi cô một câu bằng tiếng Việt, hoặc bằng tiếng Anh, hoặc bằng bất kỳ ngôn ngữ nào mà cả hai cùng hiểu: “Cậu cần bóng ở đâu?”

Câu trả lời cho câu hỏi ấy có thể là khởi đầu của một mùa giải. Và cũng có thể là khởi đầu của một cách làm bóng chuyền nữ khác ở Việt Nam, nơi người ta đo một tay đập bằng thứ cô ấy tạo ra chứ không bằng thứ cô ấy được trả.