Quang Hải rời đội tuyển trước giờ bóng lăn: Chiếc băng đội trưởng và khoảng trống không lấp được

Buổi chiều hôm ấy, sân tập của đội tuyển Việt Nam vắng một người. Không vắng theo kiểu một cầu thủ nằm trên cáng, cũng không vắng theo kiểu một cái tên bị gạch khỏi danh sách vì thẻ phạt. Vắng theo kiểu im lặng. Chiếc băng đội trưởng nằm gọn trong túi ban huấn luyện, không ai đeo, cũng chẳng ai hỏi. Ở một góc sân, mắt cá chân của Nguyễn Quang Hải vẫn chưa lành; ở một văn phòng tại Hà Nội, câu lạc bộ Công An Hà Nội đã gửi đi một đề nghị rất đỗi bình thường trong bóng đá hiện đại: hãy để anh ấy ở lại, điều trị, theo dõi, thuộc về chúng tôi thêm một thời gian. Ngày hội quân của đội tuyển, cũng là ngày chia tay. Không lễ, không phát biểu, không một tràng vỗ tay. Chỉ một thông báo ngắn và một cuộc gọi bổ sung: Võ Hoàng Minh Khoa được triệu tập thay thế. Bóng đá vận hành như vậy. Một người ra đi, một người bước vào, và giữa hai sự kiện ấy là cả một khoảng trống mà không bảng thống kê nào đo được. Tôi đã ngồi rất lâu trước khi viết những dòng này. Có một thứ trong bóng đá mà tôi luôn muốn học cách gọi tên: khoảng lặng sau khi một cái tên quan trọng biến mất khỏi đội hình. Người ta thường đếm bàn thắng, đếm đường kiến tạo, đếm số phút ra sân. Người ta ít khi đếm những gì không còn nữa sau khi một cầu thủ rời đi. Và Quang Hải, với đội tuyển Việt Nam lúc này, thuộc về phạm trù không đếm được. Quang Hải năm nay 29 tuổi. Anh là đội trưởng đội tuyển, là người đá phạt, là cây sáng tạo số một trong sơ đồ của huấn luyện viên Kim Sang Sik. Trong trận chung kết lượt đi gần nhất của giải vô địch khu vực, chính anh ghi bàn ấn định chiến thắng 2-0 trước Thái Lan. Một cầu thủ như thế, ở đỉnh cao sự nghiệp nhưng cũng đã bước qua sườn dốc bên kia của tuổi 29, thường được ví như trái tim của một đội bóng. Trái tim khi đau thì cả cơ thể đều biết. Chấn thương mắt cá chân của Quang Hải là loại chấn thương mà bóng đá hiện đại gọi bằng một cái tên nghe rất êm: quản lý tải. Đằng sau cái tên ấy là những đêm không ngủ, những buổi tập dở dang, những lần bác sĩ lắc đầu. Lần này, câu lạc bộ Công An Hà Nội đã lên tiếng, đề nghị giữ anh ở lại để điều trị và theo dõi. Đội tuyển không có lựa chọn nào khác ngoài chấp nhận. Giải đấu mà Việt Nam sắp bước vào là một kỳ ASEAN Cup, với các trận vòng bảng diễn ra ngày 26 tháng 9 gặp Philippines, ngày 29 tháng 9 gặp Thái Lan, ngày 2 tháng 10 gặp Pakistan. Một lịch thi đấu mà người ta thường gọi là không khắc nghiệt nhưng đủ áp lực. Trận gặp Thái Lan nằm ngay sau trận mở màn vài ngày, và Thái Lan, như mọi khi, vẫn là cái tên mà người hâm mộ Việt Nam vừa muốn gặp vừa sợ gặp. Vào đúng thời điểm ấy, mất đội trưởng ngay ngày hội quân không phải một mất mát nhỏ. Quang Hải không đơn thuần là người ghi bàn. Anh là người kéo nhịp, giữ nhịp, là người mà mọi đường bóng cuối cùng đều phải đi qua. Anh đá phạt trực tiếp, đá phạt góc, đá penalty, và là người cầm băng đội trưởng trong phòng thay đồ. Một người như vậy, khi rời đi, để lại ba khoảng trống cùng một lúc: khoảng trống về chuyên môn, khoảng trống về đẳng cấp, và khoảng trống về tiếng nói. Điều mà ít người nhắc đến là việc mất một cầu thủ sáng tạo số 10 không đơn thuần là mất một chân sút hay một chân chuyền. Đó là mất cả một hệ thống. Khi đội bóng của Kim Sang Sik phải đối đầu với một hàng phòng ngự lùi sâu — điều mà Philippines hay Thái Lan đều có thể làm — thì cây sáng tạo là người mở khóa. Không có anh, những đường bóng sẽ trở nên thẳng hơn, dễ đoán hơn, dễ bị bắt bài hơn. Đây chính là điểm then chốt mà mọi phân tích vội vàng đều bỏ qua: đội tuyển Việt Nam không mất một cầu thủ, đội tuyển Việt Nam mất một ngôn ngữ. Khó khăn lớn hơn nằm ở những tình huống cố định. Bóng đá khu vực Đông Nam Á được quyết định bằng những quả phạt góc và những cú đá phạt. Một đội bóng không có người đá phạt giỏi là một đội bóng tự bẻ gãy một trong những vũ khí quan trọng nhất của mình. Quang Hải chính là người đá phạt ấy, và sự vắng mặt của anh đồng nghĩa với việc đội tuyển phải mất vài ngày để tìm người thay thế. Mà vài ngày, trong bóng đá, là rất ít. Người được gọi bổ sung, Võ Hoàng Minh Khoa, là một tiền vệ trẻ của câu lạc bộ Becamex. Tôi không có đủ dữ liệu để nói rằng cậu ấy có thể thay thế vai trò của Quang Hải hay không. Điều tôi biết là kiểu cầu thủ được gọi bổ sung trong tình huống này thường không phải là bản sao hoàn hảo. Họ là phương án dự phòng, là người được trao cơ hội, là một chút ánh sáng ở phía cuối đường hầm của sự chuyển giao. Khi người đội trưởng rời đi và người trẻ bước vào, bất kỳ sự chuyển giao nào cũng là một vết thương mới. Trong nhiều năm làm nghề, tôi nhận ra một điều: người hâm mộ Việt Nam thường gắn định mệnh đội tuyển với một vài cái tên. Quang Hải là một trong số đó. Anh là người hùng của Thường Châu, là người ghi bàn trong trận chung kết lượt đi, là người mà mỗi khi nhận bóng, cả khán đài nín thở. Chúng ta yêu anh không phải vì anh là một cầu thủ hoàn hảo, mà vì anh đã đứng dậy rất nhiều lần, và mỗi lần đứng dậy lại đẹp hơn lần trước. Nhưng ở tuổi 29, mắt cá chân chưa lành và không có dấu hiệu hồi phục kịp, câu chuyện này bắt đầu trở thành một câu chuyện khác. Một câu chuyện về sự chuyển giao. Có một khả năng mà ít người muốn nghĩ đến: rằng đội tuyển Việt Nam, sau đây, sẽ phải học cách sống thiếu anh. Không phải vì anh không còn tốt, mà vì bóng đá, ở mọi cấp độ, luôn là một quá trình thay máu. Nói điều này không dễ nghe. Nhưng tôi tin rằng nếu Quang Hải có mặt ở giải đấu này, đội tuyển sẽ tiếp tục chơi theo một hệ thống xoay quanh anh. Không có anh, đội tuyển buộc phải tìm cách khác. Có thể xấu hơn trong ngắn hạn. Cũng có thể tốt hơn trong dài hạn, nếu cách khác ấy buộc những cầu thủ còn lại phải lớn lên. Tôi từng viết rằng vinh quang của kẻ thất bại là thứ ánh sáng mà chỉ người ở lại nhặt lên được. Trận đấu không bao giờ chờ đợi ai, và đội tuyển cũng vậy. Khi một người ra đi, đội bóng không sụp đổ. Đội bóng chuyển mình. Trong sự chuyển mình ấy, có khi lại là cơ hội cho một cái tên mới, một trận đấu mới, một chương mới. Điều khiến tôi chú ý ở câu chuyện này không phải là chấn thương. Chấn thương là chuyện thường ngày. Điều khiến tôi chú ý là những tin đồn về việc Quang Hải có thể giã từ sự nghiệp quốc tế. Những tin đồn ấy xuất hiện cùng lúc với thông tin rằng anh chưa hồi phục, và cả ba bên — đội tuyển, câu lạc bộ, và bản thân cầu thủ — đều chưa lên tiếng chính thức. Im lặng, trong bóng đá, thường là một sự lựa chọn chứ không phải một sự thiếu hụt. Nhưng im lặng cũng là nơi tin đồn sinh sôi. Tôi không có cơ sở để nói rằng Quang Hải sắp giải nghệ. Tôi chỉ biết điều này: khi nhìn lại chặng đường của anh, tôi thấy một người đàn ông 29 tuổi vẫn còn nhiều điều muốn nói. Nhưng bóng đá không phải nơi dành cho những gì ta muốn. Bóng đá là nơi dành cho những gì ta có thể. Tôi cũng phải nói thêm một điều, bởi sự thật thì luôn cần được ghi lại: những thông tin xung quanh câu chuyện này có vài điểm không khớp. Tên gọi giải đấu được nhắc đến không thống nhất, vài đối thủ được liệt kê không quen thuộc với các giải đấu khu vực Đông Nam Á, và tên của một vài câu lạc bộ cũng cần được kiểm chứng thêm. Sân cỏ không bao giờ nói dối, chỉ là chúng ta chưa đủ chậm rãi để nghe. Và lần này, chúng ta cần nghe kỹ hơn trước khi kết luận. Khi buổi tập chiều hôm ấy kết thúc, các cầu thủ rời sân. Không ai nói gì nhiều. Trên băng ghế, chiếc áo số 19 vẫn còn treo đó, đợi một người chưa đến. Đó là một hình ảnh mà tôi nghĩ mình sẽ nhớ rất lâu, bởi nó nói lên nhiều điều về nghề viết và về bóng đá của tôi: chúng ta luôn viết về những người đang ở trên sân, nhưng chúng ta cũng phải nhớ rằng, trong mọi trận đấu, còn có những người đứng ngoài, và ánh mắt của họ dõi theo từng quả bóng với một tình yêu khác, lặng lẽ hơn, sâu hơn. Đội tuyển Việt Nam sẽ bước vào trận gặp Philippines mà không có đội trưởng. Rồi gặp Thái Lan. Rồi gặp Pakistan. Kết quả thế nào, chưa ai biết. Nhưng có một điều tôi biết: đây là thời khắc để một đội bóng học cách đứng dậy bằng chính đôi chân của mình — không phải của một cá nhân, mà của cả một tập thể. Trong những thời khắc như vậy, bóng đá luôn trả lời được những câu hỏi mà nó đặt ra. Chỉ là chúng ta có đủ kiên nhẫn để nghe hay không. Trái tim vẫn đập, dù khán đài không còn ai vỗ tay. Ở ngoài kia, ở một phòng điều trị nào đó, một người đàn ông 29 tuổi vẫn đang đếm từng ngày để trở lại. Câu chuyện của anh chưa kết thúc. Nó chỉ đang sang một chương mới, nơi những gì đã qua chỉ còn là ký ức, và những gì sắp tới vẫn còn là một trang giấy trắng.