Đồng Nai gặp Công an Hà Nội: Công Phượng đứng một mình trước cỗ máy của Polking

Trên khán đài sân Bình Phước, người đàn ông ngồi cạnh tôi cầm tờ đội hình đã nhàu nát. Ông đọc to tên Công Phượng, rồi ngẩng lên nhìn bảng điện tử như chờ một điều gì đó mà chính ông cũng không gọi được thành tên. Phía dưới, mặt cỏ vừa được tưới nước, ánh đèn vàng hắt xuống thành một vệt dài. Không trống hội, không sóng người, không khăn quàng phủ kín khán đài. Chỉ có tiếng giày đinh gõ trên nền bê tông hành lang, và tiếng một đứa trẻ hỏi mẹ rằng chú Công Phượng có ghi bàn không.

Tôi đã nghe câu hỏi ấy rất nhiều lần. Ở Nha Trang, ở Quy Nhơn, ở những sân nhỏ mà bảng tỷ số còn phải đổi bằng tay. Sân vận động trống rỗng, nhưng tôi vẫn nghe triệu trái tim đang thở qua radio. Điều đó đúng với bóng đá Việt Nam kể cả khi đội bóng trên sân đang đứng ở đáy bảng xếp hạng, và đúng cả khi trận đấu ấy, nhìn qua lăng kính chuyên môn, gần như đã được định đoạt từ trước khi bóng lăn.

Đồng Nai bước vào vòng này với hai thất bại sau hai lượt trận, lần lượt trước Thể Công – Viettel và Hồng Lĩnh Hà Tĩnh. Không điểm. Không một bàn thắng nào để bấu víu. Đây là mùa giải đầu tiên của họ ở sân chơi cao nhất, và đội hình được xây theo đúng cách mà các tân binh V-League vẫn làm: gom những cầu thủ kinh nghiệm, tuổi nghề đã cao, giá rẻ, hợp đồng ngắn. Một đội bóng như thế có thể trụ hạng nếu mọi thứ diễn ra suôn sẻ, nhưng nó gần như không có chỗ cho sai số.

Phía bên kia là Công an Hà Nội. Hai trận, hai chiến thắng. Trong đội hình có Quang Hải, có một nhóm cầu thủ từng khoác áo đội tuyển quốc gia, và một bộ ba ngoại binh được chọn lọc kỹ: Alan Sebastião, Leo Artur, Perea Vargas. Huấn luyện viên Alexandre Polking mang theo lý lịch của một người từng làm việc ở tầm châu lục. Đội bóng này tập hợp đủ thứ mà một tân binh V-League chỉ có thể mơ: chiều sâu đội hình, chất lượng cá nhân, và một hệ thống đã chạy trơn.

Cần đặt trận đấu này vào bức tranh rộng hơn. Ở V-League, nhóm dẫn đầu từ lâu là một câu lạc bộ khép kín: Thể Công – Viettel, Hồng Lĩnh Hà Tĩnh, Công an Hà Nội — những đội có khả năng chiêu mộ tuyển thủ quốc gia và ngoại binh chất lượng. Các tân binh bước vào giải ở một tầng hoàn toàn khác, nơi mục tiêu thực tế không phải là điểm số mà là hạn chế thiệt hại. Đồng Nai đang ở đúng tầng đó.

Điểm đáng chú ý về hậu trường: trận này Đồng Nai đá trên sân Bình Phước, không phải sân nhà truyền thống. Với một tân binh, chuyện phải mượn sân đã là một câu chuyện về bản sắc và về tiền, chứ không thuần túy là chuyện địa lý.

Cục diện chuyên môn của trận đấu nằm ở một chỗ rất hẹp.

Đồng Nai tạo cơ hội khó. Đây là vấn đề xuyên suốt hai vòng đầu, và nó không phải vấn đề của riêng trận này. Khi một đội bóng già, chậm, không có cầu thủ sáng tạo ở tuyến giữa, thì con đường ngắn nhất để ghi bàn thường là bóng dài cho một tiền đạo biết giữ bóng. Đồng Nai có đúng một người như thế, và người đó là Công Phượng.

Công Phượng năm nay 31 tuổi, và cậu ấy đang là cả một hệ thống tấn công của Đồng Nai. Đó là một câu nói nghe như lời khen, nhưng thực chất là một bản án. Mọi đường bóng có khả năng thành bàn đều phải đi qua chân một cầu thủ mà đối thủ đã biết rõ đến từng nhịp xử lý. Không có ai ở cánh đối diện để kéo giãn hàng thủ. Không có ai ở tuyến hai để dứt điểm từ xa. Không có ai chạy chỗ để mở ra khoảng trống mà Công Phượng có thể chui vào.

Tệ hơn, phương án dự phòng tự nhiên nhất đã biến mất. Tiền đạo Majdevac chấn thương, nghĩa là Đồng Nai mất đi mũi nhọn thứ hai — thứ mà một đội bóng cửa dưới cần nhất để không bị bắt bài. Cộng thêm việc trung vệ Jovic Filip bị treo giò, đội chủ nhà vừa mất một chốt chặn ở tuyến dưới, vừa mất một điểm tựa ở tuyến trên. Hai vết cắt cùng lúc, ở hai đầu của một đội hình vốn đã mỏng.

Công an Hà Nội thì ngược lại. Họ mất Đoàn Văn Hậu vì án treo giò, nhưng đó là tổn thất mà đội bóng này có thể bù đắp bằng chiều sâu: trong tay Polking có nhiều phương án cho hàng phòng ngự. Đây là dấu hiệu kinh điển của một ứng viên vô địch — khi mất một cái tên, họ thay bằng một cái tên khác chất lượng gần tương đương, chứ không phải bằng một giải pháp tình thế.

Cách Công an Hà Nội tấn công cũng đáng nói. Với Alan, Leo Artur, Perea Vargas và Đinh Bắc, họ không chơi kiểu nhồi bóng vào một trung phong cố định. Họ luân chuyển bóng nhanh, đảo cánh, kéo hàng thủ đối phương ra khỏi khối. Với một hàng thủ Đồng Nai vừa mất trung vệ trụ cột và phải xáo trộn, đó là kiểu đối thủ khó chịu nhất có thể xuất hiện đúng lúc này.

Về mặt cấu trúc, đây là một trận đấu lệch về mọi trục: tuổi đội hình, chiều sâu, chất lượng ngoại binh, và cả điểm số sau hai vòng. Trục duy nhất mà Đồng Nai có thể bám vào là cảm xúc của khán đài và một khoảnh khắc lóe sáng của Công Phượng.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, những đội bóng sống bằng một ngôi sao duy nhất thường không sụp vì ngôi sao ấy đá dở. Họ sụp vì ngôi sao ấy bị cô lập. Đối thủ chỉ cần một tiền vệ phòng ngự đọc tốt và một trung vệ đủ nhanh để kèm chặt, thế là cả hệ thống tấn công tắt điện. Đồng Nai đang tự đặt mình vào thế đó.

Nhưng cho tôi kể một chuyện khác.

Người ta nhớ bàn thắng, nhưng tôi nhớ khoảnh khắc hai kẻ thù ôm nhau sau hồi còi mãn cuộc. Và có những trận đấu không đáng nhớ vì bàn thắng, mà vì cách ta ôm nhau khi mọi thứ đổ vỡ.

Truyền thông thích cửa dưới, vì một cú lật đổ luôn có lưu lượng. Tôi hiểu điều đó. Nhưng sau 28 năm theo bóng đá Việt Nam, tôi học được rằng phép màu không miễn phí. Nó được trả bằng những buổi chiều tập bù, bằng hợp đồng ngắn hạn, bằng tuổi nghề của một nhóm cầu thủ không còn nhiều mùa giải phía trước. Chỉ khi theo một đội yếu quanh năm mới thấy hết cái giá ấy.

Câu chuyện bị đẩy lên mặt báo trước trận này là cuộc hội ngộ giữa Quang Hải và Công Phượng, hai người bạn cũ từ đội tuyển quốc gia. Đó là một cái móc cảm xúc tốt. Nhưng nó đặt lên vai một cầu thủ 31 tuổi, đang không có phong độ, một trọng lượng mà bản thân trận đấu không hề có. Công Phượng được gọi là cái tên được chờ đợi nhất, trong khi hai vòng đã trôi qua mà cậu ấy chưa để lại dấu ấn nào. Khoảng cách ấy là mầm của một cuộc quay xe dư luận.

Và có một chi tiết tôi không bỏ qua: việc Công Phượng ngồi dự bị. Nếu anh ấy thật sự là trung tâm trong kế hoạch của ban huấn luyện, thì việc đó đáng được đặt ngược lại với truyền thông. Có thể đội bóng nhìn trận đấu theo cách khác với cách mặt báo nhìn.

Còn về phía Công an Hà Nội, tôi không mua câu chuyện rằng thất bại 1-4 trước Gamba Osaka ở AFC Champions League Elite khiến họ quyết tâm trở lại hơn. Đó là một suy diễn tâm lý dễ nghe, không có bằng chứng. Ở góc độ theo dõi trận đấu, thất bại đó cho thấy một điều khác: khi đối đầu với đội bóng tầm châu lục, khoảng cách vẫn rõ. Điều đáng quan tâm hơn là liệu một đội bóng như vậy có bị rút cạn sinh lực vì lịch thi đấu hai đấu trường hay không, và các trụ cột đội tuyển của họ có được xoay vòng hay không.

44 năm đuổi theo trái bóng, cuối cùng tôi nhận ra mình đang chạy về phía con người. Và với bóng đá Việt Nam, câu hỏi của trận đấu này không nằm ở tỷ số. Nó nằm ở chỗ: một giải đấu mà nhà vô địch tập trung tuyển thủ quốc gia và ngoại binh chất lượng, trong khi tân binh phải sống bằng hợp đồng ngắn và cầu thủ già, thì làm sao nuôi được nhiều cửa dưới đủ mạnh để việc lật đổ trở thành bình thường thay vì phép màu.

Tôi sẽ dõi theo đội hình xuất phát của Đồng Nai. Nếu Công Phượng đá chính, tôi muốn biết ai sẽ là người mở ra không gian cho cậu ấy. Nếu không có ai, thì trận đấu này sẽ được quyết định trước khi đèn sân tắt. Còn nếu bạn từng ngồi trên khán đài ấy, hãy kể lại kỷ niệm của mình.