Champions Trophy 2026 tại Pakistan: hóa đơn hạ tầng và bài kiểm tra niềm tin

Tháng 2/2026, tại Gaddafi Stadium ở Lahore, tôi đứng ở hành lang phía sau khán đài bắc và đếm cửa thoát hiểm. Mười bốn cửa mới, hoàn thiện trong một đợt cải tạo chưa đầy bốn tháng. Tôi ghi lại giờ lắp đặt, ghi tên nhà thầu in trên tấm biển nhỏ gắn ở khung cửa, rồi ghi thêm một dòng: chi phí chưa đối chiếu. Ba nguồn tôi hỏi đưa ra ba mức khác nhau, dao động quanh 12,5 tỷ rupee Pakistan. Cuốn sổ của tôi không chọn mức nào cả.

Với một người quen ngồi ở góc xa nhất của sân tập, đó là cách một giải đấu lớn bắt đầu: bằng những thứ không bao giờ xuất hiện trên bảng tỷ số.

Pakistan đăng cai ICC Champions Trophy 2026 từ ngày 19 tháng 2 đến ngày 9 tháng 3, lần đầu tiên nước này tổ chức một giải đấu toàn cầu của ICC kể từ World Cup 2026. Ba địa điểm được đưa vào danh sách: Gaddafi Stadium ở Lahore, National Bank Stadium ở Karachi và Rawalpindi Cricket Stadium. Ấn Độ thi đấu toàn bộ các trận của mình tại Dubai theo thỏa thuận lai, và trận chung kết ngày 9 tháng 3 cũng diễn ra ở đó. Tôi theo dõi cả hai đầu: khán đài Pakistan và phòng họp báo ở Dubai.

Nhưng để hiểu vì sao ba sân kia được cải tạo nhanh đến vậy, phải nhìn ra ngoài đường biên.

Từ giữa năm 2026, Pakistan vận hành Hội đồng Hỗ trợ Đầu tư Đặc biệt, hay SIFC, do thủ tướng trực tiếp chủ trì. Hội đồng này công bố một danh mục đầu tư khoảng 40 tỷ USD, trải trên nông nghiệp, khai khoáng, công nghệ thông tin và năng lượng. Danh mục đó không tự chạy. Nó cần nguồn vốn dài hạn, và danh sách chủ nợ tiềm năng được nhắc đi nhắc lại gồm Ngân hàng Phát triển Châu Á, Ngân hàng Đầu tư Hạ tầng Châu Á, Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Đầu tư Châu Âu, Ngân hàng Phát triển Hồi giáo và JICA.

Hai dự án được dùng làm thước đo uy tín. Thứ nhất là ML-1, tuyến đường sắt trục chính Bắc – Nam, với chi phí đã qua nhiều lần điều chỉnh và hiện được nhắc ở mức quanh 7 tỷ USD. Thứ hai là K-IV, hệ thống cấp nước cho Karachi với quy mô thiết kế khoảng 650 triệu gallon mỗi ngày, chia thành nhiều giai đoạn và liên tục trượt tiến độ. Cả hai đều nằm dưới sự giám sát của Ủy ban Thường trực Quốc hội về Kinh tế, nơi các nghị sĩ Jamil Qureshi và Mirza Ikhtiar Baig nhiều lần đặt câu hỏi về tiến độ giải ngân, thiết kế kỹ thuật và trách nhiệm của các bộ liên quan, từ Bộ Kế hoạch và Phát triển đến Bộ Tài chính, cùng ban kế hoạch và sở tài chính tỉnh Sindh.

Ba sân cricket vừa rồi nằm trong cùng dòng chảy đó, chỉ khác ở chỗ chúng hoàn thành đúng hạn và có khán giả nhìn thấy.

Điểm cốt lõi nằm ở chỗ hạ tầng thể thao là loại tài sản công duy nhất có thể chứng minh kết quả trong vòng một mùa giải, trong khi đường sắt và hệ thống nước cần cả thập kỷ để chứng minh. Một tuyến ML-1 sai thiết kế thì mười năm sau mới lộ. Một khán đài sai thiết kế thì lộ ngay trong buổi lễ khai mạc, trước hàng nghìn máy quay.

Đó là lý do tôi theo dõi nhóm dự án này theo cách khác. Với đường sắt, tôi đếm ga, đếm trục, đếm tiến độ giải ngân. Với sân vận động, tôi đếm thứ khác: số ngày sân thực sự có người dùng.

National Bank Stadium ở Karachi đã gắn tên một ngân hàng thương mại lớn. Thỏa thuận quyền đặt tên không phải chi tiết trang trí; nó là một dòng doanh thu phi vé, ổn định hơn vé, và không phụ thuộc vào việc đội tuyển quốc gia có đá hay không. Ở Pakistan, nguồn thu đó gắn chặt với một khách hàng neo duy nhất: Pakistan Super League. Ngoài cửa sổ PSL và các trận quốc tế, ba sân này nằm im phần lớn thời gian trong năm.

Tôi đã dành hai tuần ở Karachi để kiểm lại lịch sử dụng sân. Những gì tôi thu được không phải một bảng kín đặc. Xen giữa các giải là những khoảng trống dài, và trong khoảng trống đó, chi phí bảo trì vẫn chạy: điện, nước, an ninh, mặt sân, nhân sự kỹ thuật.

Về phía doanh thu, ICC phân bổ cho Pakistan một phần trong chu kỳ bản quyền 2026–2027. Các con số lưu hành trong giới tài chính cricket dao động quanh mức trên dưới 34 triệu USD mỗi năm cho Hiệp hội Cricket Pakistan. Tôi không kiểm chứng được độc lập con số đó, và tôi ghi rõ như vậy trong sổ. Điều tôi kiểm chứng được là cấu trúc: phần lớn nguồn thu của một liên đoàn thành viên đến từ bản quyền truyền hình và tài trợ giải đấu, không đến từ cửa bán vé.

Chi phí tổ chức thì nằm ở phía ngược lại. Một trận quốc tế trên sân Pakistan kéo theo hàng nghìn cảnh sát, rào chắn, kiểm soát khu vực, hậu cần đội khách. Khoản đó không xuất hiện trong bảng cân đối của liên đoàn theo cách minh bạch, mà phân tán sang ngân sách tỉnh và ngân sách liên bang.

Khi tôi đặt ba sân cricket cạnh ML-1 và K-IV, một mẫu hình giống nhau hiện ra. Cả ba nhóm đều bị ép tiến độ bởi một mốc chính trị. Cả ba đều đi qua cùng một hệ thống phê duyệt, cùng một nhóm bộ ngành, cùng một kiểu câu hỏi từ ủy ban quốc hội. Khác biệt duy nhất là mức độ phơi bày.

Tôi giữ nhịp bằng ghi chép, bởi trái bóng lăn rồi sẽ quên đường đi, nhưng trang giấy thì không. Mười bốn cửa thoát hiểm ở Lahore sẽ còn đó lâu hơn ký ức về bất kỳ trận bán kết nào.

Đến đây thì phần lớn bài bình luận quốc tế dừng lại ở một kết luận dễ chịu: cricket trở lại Pakistan, và điều đó tốt cho đất nước. Tôi không phản đối kết luận đó. Tôi chỉ cho rằng nó đặt trọng tâm sai chỗ.

Giá trị thực của đợt cải tạo ba sân không nằm ở giải đấu. Giải đấu chỉ là cái cớ hợp pháp để giải ngân vốn và để một chính phủ chứng minh nó có thể giao hàng đúng hạn. Champions Trophy kéo dài mười chín ngày. Ba sân thì tồn tại ba mươi năm. Nếu mục tiêu là một giải đấu, người ta sẽ thuê sân, thuê hậu cần, thuê an ninh. Nếu mục tiêu là một tài sản có thể đặt tên, cho thuê, neo giải nội địa và làm điểm neo cho các giao dịch bất động sản xung quanh, người ta sẽ xây và nâng cấp.

Bên cạnh đó, cách nói về đường ống đầu tư 40 tỷ USD cần được tách khỏi cách nói về vốn đã giải ngân. Một đường ống là một danh mục quan tâm, không phải một dòng tiền đã chảy. Tôi đã nhiều lần thấy các con số đường ống được trích dẫn y như thể chúng đã nằm trong tài khoản. Trong ngành thể thao, sai lầm tương tự xuất hiện mỗi kỳ chuyển nhượng: một lời đề nghị được đồn và một bản hợp đồng được ký là hai sự kiện khác nhau, cách nhau bằng giấy tờ, tiền đặt cọc và kiểm tra y tế.

Ngày chót chuyển nhượng, tôi không nhìn vào chữ ký; tôi nhìn vào nhịp thở của những người đang chờ. Cùng một nguyên tắc áp dụng cho hạ tầng: nhìn vào người chờ, không nhìn vào thông cáo.

Điểm mù lớn nhất của toàn bộ câu chuyện này nằm ở lịch thi đấu nội địa. Pakistan có ba sân đạt chuẩn, nhưng chuẩn ấy chỉ có nghĩa khi có giải để lấp. Một quốc gia có thể xây khán đài đẹp trong bốn tháng và mất mười năm để xây một hệ thống giải trẻ đủ dày để lấp khán đài đó. Sân vận động là phần dễ. Lịch thi đấu là phần khó.

Khi phòng thay đồ không còn tiếng giày đập sàn, tôi mới nghe rõ nhất nhịp đập của trận đấu. Ba sân Pakistan hôm nay đang im. Câu hỏi không phải là họ xây nhanh đến mức nào, mà là họ sẽ lấp khoảng im đó bằng gì.

Sự im lặng năm 2026 là một thứ ngôn ngữ; tôi đã dành nhiều tháng để học cách dịch nó. Những khán đài không người ở Karachi và Lahore trong mùa dịch đã dạy tôi rằng một cơ sở hạ tầng thể thao không có lịch thi đấu thì chỉ là một tòa nhà đắt tiền có hệ thống đèn tốt.

Tín hiệu tôi sẽ theo dõi trong sáu tháng tới không nằm ở ICC. Nó nằm ở việc Hiệp hội Cricket Pakistan công bố lịch PSL và lịch nội địa theo cách minh bạch đến đâu, ở việc ủy ban thường trực quốc hội có đưa chi phí cải tạo ba sân vào biên bản giám sát hay không, và ở việc K-IV có giữ được mốc tiến độ mà không phải điều chỉnh thiết kế lần nữa. Ba chỉ dấu đó nói nhiều hơn mọi thông cáo về đường ống 40 tỷ USD.

Nếu lịch nội địa dày lên, ba sân kia sẽ trở thành hạ tầng thật. Nếu không, mười bốn cửa thoát hiểm ở Lahore sẽ là minh chứng duy nhất còn lại cho một mùa giải đã qua.