Asiad 20: Minh Tân - Gia Nghi mở màn HCĐ Teqball, Ngọc Nhi tiếp sức ở Kata

Sáng 20 tháng 9, tại nhà thi đấu Asiad 20, khi trái bóng teqball cuối cùng rơi xuống mặt bàn cong, Nguyễn Hoàng Minh Tân và Trịnh Gia Nghi đứng yên vài nhịp. Không có tiếng hét. Không có màn ăn mừng cuồng nhiệt. Chỉ có tiếng bóng lăn trên sàn và hơi thở dồn của hai người trẻ vừa đánh bại cặp Dsouza Quimcy Joaquim và Beg Mohamed Anas Imran của Ấn Độ với tỷ số 2-0. Đó là tấm HCĐ đầu tiên của đoàn thể thao Việt Nam tại Asiad 20.

Tôi đã ngồi đủ nhiều trận để hiểu rằng những tấm huy chương đầu tiên ở một môn thể thao mới luôn đến trong im lặng. Chưa ai kịp viết nên câu chuyện của nó. Chưa có bảng thành tích lịch sử để so sánh. Chưa có cổ động viên nào thuộc tên các động tác. Và chính vì thế, khoảnh khắc ấy mang một sức nặng khác — sức nặng của một cánh cửa vừa được mở ra.

Teqball lần đầu tiên được đưa vào chương trình thi đấu Asiad 20. Với phần lớn người hâm mộ Việt Nam, đây vẫn là cái tên xa lạ, thường bị nhầm với bóng bàn hoặc bóng đá bãi biển. Nhưng ở sân đấu sáng hôm ấy, tôi nhìn thấy một môn thể thao có ngữ pháp riêng, luật lệ riêng và cả một nền văn hóa kỹ thuật riêng đang chờ được đọc.

Teqball ra đời từ ý tưởng gộp bóng đá vào một mặt bàn cong. Người chơi không được dùng tay hay cánh tay. Bóng chỉ được chạm bằng chân, đùi, ngực, đầu. Cùng một bộ phận cơ thể không được chạm bóng hai lần liên tiếp. Không ai được chạm vào bàn. Ở nội dung đôi, luật còn khắt khe hơn: hai đồng đội phải luân phiên chạm bóng, chỉ được chạm tối đa ba lần trước khi đưa bóng sang phần bàn đối phương. Một sai nhịp, một bước chân lỡ, thế là mất điểm.

Đó là lý do tôi luôn nói với các đồng nghiệp trẻ: muốn hiểu teqball, đừng nhìn bảng tỷ số, hãy nhìn bàn chân. Bàn chân kể hết câu chuyện về phản xạ, thăng bằng và sự tin nhau giữa hai con người.

Ở trận tranh HCĐ nội dung đôi nam nữ, Minh Tân và Gia Nghi thắng 2-0, nhưng cách họ thắng mới là điều đáng nói. Cặp Ấn Độ chơi rát, giao bóng xoáy và liên tục ép về góc trái của bàn. Hiệp đầu giằng co từng điểm. Thứ giữ được nhịp cho Việt Nam là sự phân vai rõ ràng: Minh Tân lùi sâu giữ nhịp, Gia Nghi dâng cao kết thúc. Khi một người lỡ nhịp, người kia bù ngay bằng một pha đỡ ngực rồi trả bóng cao, đủ để đối thủ mất thế tấn công.

Tôi để ý một chi tiết nhỏ. Giữa hiệp hai, sau một điểm thua, Minh Tân không nhìn bảng tỷ số. Cậu ấy nhìn Gia Nghi, gật đầu một cái. Đó là tín hiệu nội bộ, thứ mà máy quay truyền hình không bao giờ bắt được. Trong teqball đôi, giao tiếp bằng mắt quan trọng ngang với kỹ thuật. Hai người chơi cách nhau hơn hai mét, tiếng ồn nhà thi đấu đủ lớn để nuốt mọi lời nói. Chỉ còn ánh mắt làm việc.

Điểm mấu chốt nằm ở chỗ: teqball đôi không phải là hai cá nhân giỏi cộng lại, mà là một hệ thống hai người phải học cách thở chung một nhịp. Cặp Việt Nam thắng vì họ hiểu nhau ở khoảng lặng, không phải ở đường bóng.

Niềm vui chưa kịp đọng lại thì đến lượt các đồng đội nam. Bá Trường Giang và Lê Anh Khoa bước vào trận tranh HCĐ nội dung đôi nam sáng cùng ngày, đối đầu một cặp của Iraq. Họ thua. Tấm huy chương thứ hai của môn teqball tại Asiad 20 vuột khỏi tầm tay chỉ trong vài chục phút.

Tôi biết cảm giác đó. Có những trận đấu kéo dài 90 phút, nhưng câu chuyện thì đọng lại hàng chục năm. Ở teqball, một trận chỉ kéo dài vài chục phút, nhưng khoảng cách giữa một tấm huy chương và một lần ra về có khi chỉ là một pha xử lý ngực lệch vài phân. Trường Giang và Anh Khoa để thua không phải vì thiếu kỹ thuật. Họ thua ở những thời điểm mà sự phối hợp bị phá vỡ, khi đối thủ Iraq chuyển hướng tấn công liên tục và buộc hai người phải đổi vai giữa chừng.

Rồi ở môn Karate, tin tốt đến từ Bùi Ngọc Nhi. Sáng cùng ngày, cô bước vào nội dung Kata biểu diễn cá nhân nữ. Trận mở màn, Ngọc Nhi gặp võ sĩ chủ nhà Nhật Bản Ono Maho và thua 0-5. Một khởi đầu có thể làm sụp tinh thần bất kỳ ai.

Nhưng Ngọc Nhi không sụp. Cô lần lượt đánh bại Choi Haeun của Hàn Quốc với tỷ số 5-0, rồi Leong Wai Yee Shannon của Singapore với tỷ số 4-1. Ba trận, ba cung bậc cảm xúc khác nhau, và cuối cùng là tấm HCĐ nội dung Kata biểu diễn cá nhân nữ.

Điều tôi thích ở Ngọc Nhi là cách cô xử lý thất bại đầu tiên. Trong Kata, điểm số phụ thuộc vào độ chuẩn của động tác, nhịp thở, lực dừng và sự tập trung. Thua 0-5 trước chủ nhà không phải là thảm họa kỹ thuật — đó là bài kiểm tra tâm lý. Và cô vượt qua nó bằng hai trận gần như hoàn hảo.

Đây là thành tích đáng chú ý của Ngọc Nhi sau những dấu ấn tại SEA Games 33 và các giải trẻ châu Á. Tại Asiad 20, nữ võ sĩ Việt Nam vẫn còn cơ hội tranh thêm huy chương khi cùng các đồng đội bước vào tứ kết Kata đồng đội nữ, gặp Nepal vào ngày 22 tháng 9.

Nhìn vào bảng tổng sắp sau gần nửa ngày thi đấu, bức tranh khá rõ. Đoàn Trung Quốc vươn lên dẫn đầu với 2 HCV, 4 HCB và 1 HCĐ. Vận động viên Lin Xinyu ở nội dung ba môn phối hợp nữ là người mang về tấm HCV đầu tiên cho Trung Quốc tại Asiad 20. Chủ nhà Nhật Bản xếp thứ hai với 2 HCV và 3 HCĐ. Macao, Hàn Quốc và Kazakhstan mỗi đoàn có 1 HCV, lần lượt xếp thứ ba đến thứ năm. Đoàn thể thao Việt Nam tạm xếp thứ chín với 2 tấm HCĐ.

Tôi đọc bảng tổng sắp ấy theo cách khác. Những con số xếp hạng chỉ nói ai đang có nhiều vàng nhất. Chúng không nói môn nào đang mở ra cơ hội mới, quốc gia nào đang đầu tư vào một sân chơi chưa ai chiếm lĩnh. Và với một nền thể thao như Việt Nam, cơ hội thật thường nằm ở những môn mà thế giới chưa kịp chia phần.

Đây là chỗ tôi muốn dừng lại lâu hơn một chút, vì tôi tin phần lớn người hâm mộ đang hiểu sai ý nghĩa của ngày 20 tháng 9.

Cách hiểu phổ biến là: teqball mới, ta có HCĐ cũng là may, còn thất bại của cặp nam là điều đáng tiếc nhưng không đáng bàn. Tôi không nghĩ vậy. Cái đáng bàn không nằm ở việc ta thắng hay thua một trận, mà ở chỗ lần đầu tiên Việt Nam xuất hiện ở một môn thể thao trước khi nó trở thành chuẩn mực. Lịch sử thể thao cho thấy các quốc gia nhỏ thường chỉ có cửa ở hai thời điểm: khi một môn quá mới để phân hóa trình độ, và khi một môn quá cũ để các cường quốc bỏ bê.

Teqball ở Asiad 20 đang ở thời điểm thứ nhất. Khoảng cách giữa một tấm HCĐ và một tấm HCV ở môn này hiện không lớn bằng khoảng cách trong bóng đá hay điền kinh. Điều đó nghĩa là thất bại của Trường Giang và Anh Khoa không phải là dấu chấm hết, mà là dữ liệu. Ta biết mình cần gì: nhiều cặp đôi được huấn luyện cùng nhau dài hạn, không phải những cá nhân xuất sắc được ghép lại trước giải vài tuần.

Cách hiểu sai thứ hai là coi HCĐ Kata của Ngọc Nhi nhẹ hơn một HCV ở môn khác. Trong Kata, khoảng cách giữa HCV và HCĐ thường chỉ là nửa điểm kỹ thuật và một chút áp lực tâm lý. Đó là môn mà sự ổn định quan trọng hơn đỉnh cao, và chính vì thế, một võ sĩ có thể đi từ 0-5 đến HCĐ trong cùng một ngày lại là tín hiệu đáng giá hơn một chiến thắng áp đảo.

Mùa dịch, sân vắng tanh, nhưng tôi chưa bao giờ nghe rõ tiếng trái tim người hâm mộ đến thế. Bài học đó vẫn đúng ở Asiad 20: những môn mới cần khán giả nhiều hơn những môn cũ, vì chúng chưa có ký ức tập thể để dựa vào. Mỗi tấm HCĐ ở teqball hôm nay, nếu được kể đúng cách, sẽ là ký ức đầu tiên của một thế hệ cổ động viên mới.

Và tôi tự hỏi: nếu mười năm nữa teqball trở thành môn phổ thông trong học đường Việt Nam, liệu người ta có nhớ rằng mọi thứ bắt đầu từ hai người trẻ đứng lặng trên sân Asiad, không hét, không khóc, chỉ nhìn nhau gật đầu?

Ngày 22 tháng 9, Ngọc Nhi và các đồng đội bước vào tứ kết Kata đồng đội nữ gặp Nepal. Đó là phép thử tiếp theo. Còn với teqball, tấm HCĐ đầu tiên đã hoàn thành vai trò của nó: mở cửa. Điều xảy ra sau cánh cửa ấy phụ thuộc vào việc chúng ta có chịu nhìn bàn chân thay vì bảng tỷ số hay không.